آیین زرتشتی

محمدامین مروتی

اوستا:

قسمت های بسیاری از اوستا از بین رفته و محتوای آن از روی ترجمه اش به زبان پهلوی به نام زند به ما رسیده است. سایر قسمت ها غیر از گات ها عبارتند از زند(ترجمه پهلوی اوستا)، خرده اوستا(خلاصه اوستا)، وندیداد به معنی قانون ضد دیو شامل احکام زرتشتی، یشت ها شامل اوصاف فرشتگان (امشاسپندان)،ویسپَرد و یسنا (شامل ادعیه) که گاتها بخشی از آن است.

زرتشت و سروده هایش:

کلمه "زرتشت" یا زرتشتر به معنی [دارنده]شتر زرد یا به معنی روشنایی زرین است. او فرزند اسپنتمان بوده و در بوم هفتم(خراسان و افغانستان و بخشی از آسیای میانه) می زیسته. حدود 1750 سال پیش از میلاد مسیح به دنیا آمده و در 30 سالگی مبعوث شده و گاهشمار زرتشتی حدود3763 است. پادشاه بلخ گشتاسب به دین بهی گرویده و آن را رواج داده. به روایتی در جنگ با تورانیان کشته شده است.

سه پسر و سه دختر داشته است. قرار بوده سه پسر دیگر از نطفه او که در دریاچه هامون در سیستان ریخته شده در سه هزاره به دنیا بیایند و دینش را رونق بخشند. همه نجات دهنده ها و پیشرفت دهنده ها در آیین زرتشتی "سوشیانت" خوانده می شوند.آخرین سوشیانت(نجات دهنده) نطفه هزاره سوم( و به روایتی هزاره دوازدهم) زرتشت است که در دریاچه هامون ریخته شده و دوشیزه ای از آن بارمی گیرد. در هنگام ولادت سوشیانت، خورشید به مدتده روز از حرکت باز می استد.

سروده هایش به نام گات ها بخش کوچکی از اوستا را تشکیل می دهد وبه سبک ریگ ودا سروده شده. گات ها اصیلترین و خردمندانه ترین قسمت اوستاست که توصیه به نیکی های سه گانه در کردار و پندار و گفتار(هُوَرِشت/هومَت/هوُخت) و تلاش برای آبادی و ترویج شادمانی می کند. من جمله در گاتها آمده است که "زن و فرزند خود را از کسب دانش باز مدار" یا می گوید "پس از شنیدن بهترین گفته ها، با اندیشه روشن بدان بنگرید. آنگاه با اختیار راه خویش را برگزینید." که بسیار شبیه آيات ۱۷ و ۱۸ سوره زمر قرآن است:

«فَبَشِّرْ عِبَادِ، الَّذِينَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُوْلَئِكَ هُمْ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ»

امشاسپندان و ایزدان:

امشاسپندان تجلیات اهورامزدایند و شامل شش فرشته به نامهای بهمن و اسفند و خرداد و مرداد و شهریور واردیبهشت اند، که سه تایشان نر و سه تایشان مادینه اند. ولی ایزدان دستیاران او که تعدادشان 30 است و هر روز ماه به اسم یکی از آن هاست.

دیوان پیش از زرتشت خدایان آریایی بوده اند اما زرتشت اولین آیین یکتاپرستی را بنا نهاد و این دیوان تبدیل به ایزدان و فرشتگان یعنی کارگزاران او شدند. از جمله مهر که در آیین میترا خدای اصلی بود به یکی از ایزد مهر و پیوند تبدیل شد.

دین زرتشتی دینی دنیامحور است و دنیا را فدای آخرت نمی کند. به جبر و تنبلی بها نمی دهد و انسان را مختار و مسئول می داند.

فره ایزدی نوعی توفیق الهی است که برای دارنده اش موفقیت و خوشبختی به بار می آورد.

دین در اوستا به معنی ایزد وجدان و معنویت آمده است.

28 شهریور 1405

منبع:

گاهنامه سال 1395 زرتشتی(مزدا)