مروری بر رمان "هرس"

محمدامین مروتی

نسیم مرعشی متولد ۱۳۶۲ در اهواز، مهندس مکانیک و روزنامه‌نگار است. کتاب "پاییز فصل آخر سال است" در سال ۱۳۹۳ برنده جایزه ادبی جلال آل‌احمد شد.

"هرس" دومین رمان اوست. متاسفانه نویسنده معنای این واژه را بیان نکرده است. کلمه هرس به معنی پرداختن شاخه های اضافی درختان است که نمی تواند مورد نظر نویسنده باشد. در عربی به معنی "خرد کردن" است که می تواند به پیامدهای جنگ اشاره داشته باشد. در گویش بختیاری به معنی اشک است که مناسبت دارد. در گویش های محلی کردی هم به معنای سیل و سیلاب است که باز می تواند با جنگ و پیامدهایش تناسب داشته باشد.

پختگی قلم نسیم مرعشی از سن و سالش فراتر می رود. قدرت او در فضاسازی موقعیت کم نظیر است.

تصویر فرهنگ هموطنان عرب مان چنان دقیق است که ما به راحتی به فضای قصه عادت می کنیم.

استفاده از دیالوگ های محلی بر صمیمیت و باورپذیری قصه افزوده است.

ارتباط مردم منطقه با نخل، به عنوان مایه حیات و زندگی و اقتصاد- که بعضاً رنگ تقدس و مناسک می گیرد- به زیبایی در این رمان پرداخته شده است.

رمان چندصدایی است و اصلاً جانبدار نیست. قهرمان ندارد. همه را درک می کند و به همه شخصیت ها مجال سخن گفتن می دهد. قضاوت و محکوم نمی کند. می فهمد و می گذارد با حرف زدن زخمهایشان را تیمار کنند. شخصیت پردازی ها قوی است حتی در مورد بچه ها.

رمان دچار حشو و دراز گویی نشده و در حجم متناسبی با درونمایه اش جمع شده است.

داستان قابلیت تبدیل به یک فیلم خوب سینمایی را دارد.

"هرس" رمانی در مصائب و عوارض تمام نشدنی جنگ است. عوارضی که سنگینی اش بر روان بیش از تن است. عوارضی که اغلب تا پایان زندگی با آدم می مانند، ولو نامحسوس و نامرئی.

قصه زنی به نام "نوال" که نمی تواند با این مصائب کنار بیاید. جنگ و جان دادن فرزندش "شرهان" در آغوشش چنان روح و روانش را آزرده که نمی تواند به زندگی عادی برگردد و مرد او "رسول" که می کوشد او را به زندگی برگرداند و از عهده برنمی آید و کل زندگیش تباه می شود.

جنگ ها را عموماً مردان برمی انگیزند و بسیار طبیعی تر است که زن بیش از مرد، از جنگ هراسان باشد چرا که زن به واسطه فیزیولوژی و شیمی خونش، پاسدار زندگی و خانواده است.

زنانی که با جنگ کنار نیامده اند، در جایی به نام "دارالطلعه" جمع شده اند و به احیای درختان بی سر نخل مشغولند.

مع الوصف این تم ها را نمی توان مبین نوعی فمنیسم در رمان دانست. درد نوال و زنانی نظیر او این است که جامعه به اندازه کافی "مرد" ندارد که هول و هراس جنگ را از دل آنان بزداید. این هول و هراس بازتاب زمانی است که خرمشهر و زنانش مورد تجاوز متجاوزان قرار گرفته بودند و مردهایشان در شهر نبودند. به همین دلیل است که نوال آرزوی زاییدن پسر دارد و دوست دارد شهر پر از مردان باشد.

نسیم مرعشی نویسنده ای جوان و آینده دار است که قلمش نوید نوشتن کتاب های خواندنی بیشتری می دهد.

8 تیر 1405