من فکر می کنم

شیطان یا خدا؟

محمدامین مروتی

اگر یک شعور نامرئی جهان را اداره می کرد، این شعور خیر بود یا شرور؟

"برهان شر" علیه امکان وجود خدا اقامه شده است. با این تقریر که اگر خدا خیر است این همه شر در جهان از کجا آمده است.

اگر شیطان دنیا را آفریده بود، نباید نیکی و خیرخواهی محلی از اعراب داشته باشد یا حداقل باید جمع جبری بدی بیشتر از خوبی می بود.

اما جمع جبری نیکی بیش از بدی است. به این دلیل ساده که جهان امروزمان از حیث تمام شاخص های انسانی از دیروز و پریروز بهتر و بهتر شده است و این امر ممکن نیست مگر اینکه خیر در وجود انسان بیشتر از شر بوده باشد.

بنابراین پاسخ سوال بالا می تواند این باشد:

خیر نسبی است و بر شر احاطه دارد و با گذشت زمان بیشتر و بیشتر می شود و همین برای اثبات حاکمیت خیر بر شر در جهان کافی است.

اما چرا همه اش خیر نیست؟

اگر همه اش خیر بود، شر را نمی فهمیدیم. اگر همه اش خیر بود، قدرش را نمی دانستیم و در عمل کسل می شدیم.

خداوند جهان را براساس قوانین معین و سنت های مشخص اداره می کند و مهمترین قانون و سنت این است که بشر مختار است و جزای نیکی و بدی را می بیند. اگر قرار بود خداوند با معجزات و خرق عادت و قانون جهان را مدیریت می کرد، جایی برای اختیار و انتخاب بشر باقی نمی ماند.

این همان مبنایی است که کانت برای اثبات وجود خدا از آن استفاده می کرد. وجدان اخلاقی درون که نیکی را بر بدی ترجیح می دهد. اگر در جهان خوبی بر بدی غلبه دارد، مدیریت آن در دست موجودی خیرخواه است.

11 اسفند 1404