تقسیمات حدیث

محمدامین مروتی

حدیث متواتر حدیثی است که از ناحیه راویان ثقه و از راه های مختلف توثیق شده باشد و اجماع بر جعل و تبانی بر دروغ عقلاً ناممکن باشد. متواتر در صورتی لفظی است که همه راویان با عبارات یکسان آن را رویت کرده باشند ولی اگر مضمون حدیث با عبارات مختلف روایت شده باشد، تواتر معنوی دارد.

حدیث آحاد حدیثی است که تنها از یک راه، ولی از ناحیه راویان ثقه روایت شده باشد.

حدیث مشهور حدیثی است که نه از پیامبر، ولی از طبقات بعدی تواتر یافته باشد.

جمعبندی کلی اهل حدیث این است که حدیث متواتر دلالت قطعی دارد و مفید یقین است. حدیث مشهور مفید اطمینان است و حدیث آحاد مفید ظن.

حدیث آحاد ظنی است و در اصول اعتقاد محل اعتبار نیست ولی در احکام عملی معتبر است.

مالکیان عمل کردن به حدیث آحاد را به عمل مردم مدینه و حنفیان به قیاس صحیح موکول کرده اند.

منبع:

نگرشی نو به فهم حدیث، محمد الغزالی، ترجمه داود نارویی، نشر احسان