ترامپیسم
ترامپیسم
از مهمترین ضعف های دموکراسی، رسیدن احزب و افراد ضددموکراسی به قدرت است. موضوعی که به "پارادکس دموکراسی" معروف شده است.
نمونه برجسته این ضعف در تاریخ به قدرت رسیدن هیتلر از طریق انتخابات آزاد و قلع و قمع دموکراسی توسط او بعد از کسب قدرت بود.
در دوران معاصر بنیادگرایان مسلمان در الجزایر انتهابات را بردند ولی حکومت بدان تن نداد و اگر می داد چه بسا یک حکومت طالبان هم در شمال آفریقا می داشتیم.
به همین دلیل پوپر در ترمیم نقطه ضعف می گفت مدارا با دشمنان مدارا باید استثنای دموکراسی ها باشد. دموکراسی برای کسی است که به همان ترتیب که به قدرت می رسد، حاضر باشد از قدرت کنار رود.
چهار سال پیش که طرفداران ترامپ در یک اقدام بی سابقه و غیرمنتظره به کنگره حمله کردند، این تصور که دموکراسی چقدر آسیب پذیر است، اذهان متالمان سیاسی را مشحون کرده بود.
خوشبختانه با ورود قوه قضاییه مستقل و پیگرد شورش گران موضوع فیصله یافت، هرچند ترامپ پس از رسیدن مجدد به قدرت، همه شان را عفو کرد. اما ویژگی خودترمیمی دموکراسی بار دیگر به اثبات رسید.
اما دلیل قاطعی نداریم که این قاعده خودترمیمی همیشه کار کند و استثنا برندارد. حقیقت این است که راست افراطی غالباً واکنشی به چپ افراطی است. ترامپ بر پس زمینه ی ناتوانی دموکرات ها در حل و فصل مسائل چهانی به قدرت رسید. وقتی راه حل های کهنه جواب نمی دهند، مردم سراغ سخنان تازه و ناآزموده می روند. سخنانی نظیر "اول آمریکا" که تما سرمایه گذاری های آمریکا برای توسعه عمق فرهنگی و استراتژیکش را به چالش می کشد.
آمریکا در پایان جنگ دوم، با تکیه بر طرح مارشال، کوشید از تحقیر دشمنانش اجتناب کند و کشورهایی مثل ژاپن و آلمان را به اردوگاه خود جذب کند و موفق شد. اگر تفکر ترامپ حاکم بود، با شعار اول آمریکا، چه بسا از این کار اجتناب می کرد. دعوای ترامپ با اتخادیه اروپا بر سر بودجه ناتو و بهداشت جهانی و گازهای گلخانه ای از همین قبیل است که منافع آنی و زودگذر کشور را بر منافع درازمدت و استراتژیک آن تقدم می بخشد. ترامپ با نزدیک ترین متحدان خود در افتاده و ابایی از دراز کردن دست به سوی رقیبان و دشمنان سنتی خود ندارد.
البته ترامپیسم پدیده ای صرفاً آمریکایی نیست. در بسیاری از کشورهای جهان نوعی ملی گرایی راست قد برافراشته که شعارش اول خودمان است. این پدیده در روسیه، هند، ترکیه، برزیل و مجارستان به قدرت رسیده و در اروپا هم احزاب راست با تکیه به همین شعارها توانسته اند رشد قابل ملاحظه ای پیدا کنند.
در تحلیل نهایی به نظر می رسد پدیده هایی مثل ترامپیسم، نوعی واکنش به مسائل حل نشده و اعتماد به شعارهای نیازموده و جدید باشد. این واکنش هم تا حدی طبیعی است. اما یک جامعه دموکراتیک پس از مدتی می تواند انتخاب خود را تصحیح کند و از چنین پدیده هایی بگذرد.
19/12/1403