من فکر می کنم

فرهنگ گفتگو: هم تاکتیک و هم استراتژی

محمدامین مروتی

جریانات چپی که در گذشته مبارزة مسلحانه و خشونت بار را تبلیغ می کردند، شعارشان این بود: "مبارزة مسلحانه، هم استراتژی و هم تاکتیک". منظورشان این بود که مبارزة چریکی علاوه بر حفظ نیروها و بقایشان (یعنی تاکتیک)، به مثابة "موتوری کوچک"، "موتور بزرگ تر" یعنی تودة مردم را هم به حرکت می اندازد و نهایتا هدف و استرانژی را هم تامین می کند. این تئوری البته به شکست انجامید - و علیرغم خون و خونریزی های فراوان- هم نیروهایشان را در جنگ های چریکی از دست دادند و نتوانستند خود را حفظ کنند و هم هدف را از کف نهادند.

اما حق این است که گفتگو کردن، هم تاکتیک است و هم استراتژی. یعنی هم وسیله است و هم هدف. هم طریقیت دارد و هم موضوعیت. هم ارزش تاکتیکی دارد و هم ارزش استرتژیکی.

فروید گفته بود تمدن از زمانی آغاز شد که انسان ها به جای پرتاب سنگ به یکدیگر، حرف زدن با همدیگر را آموختند.

زبان و حرف زدن، تنها وسیله ای برای ارتباط و آگاهی نیست. وسیله ای برای بهتر شدن و کامل شدن هم هست. هم تبادل خبر است و هم تکامل عاطفی و روحی. انسان ها نیاز دارند که با هم حرف بزنند؛ نه فقط بری تبادل اطلاعات بلکه برای انسان تر شدن. خوب گوش دادن به دیگران نوعی محبت کردن به آن هاست. ما از طریق حرف زدن با هم، علاوه بر تقویت قوای فکری، قوای عاطفی مان را نیز تقویت می کنیم و در واقع تمرین عطوفت و عقلانیت می کنیم.

به همین دلیل در مقام خودسازی، یک تکنیک و راهکار مهم، ارتقای مهارت هایمان در گفتگوی متمدنانه با یکدیگر است. بهترین مکان شروع این تمرین هم درون خانواده و اطرافیان و نزدیکان مان است. نقد و قضاوت کسانی که به جای حرف زدن و قدرت کلام از خشونت و قدرت فیزیکی استفاده می کنند، کار آسانی است. کار اصلی و دشوارتر این است که این کار- یعنی تمرین هنر گفتگو با هم- را از خود و نزدیکانمان شروع کنیم.

اگر در جریان مباحثات و گفتگوهایمان با هم، گردآورندة سخنان حق از دیگران باشیم، حقیقتا به جایی رسیده ایم. تشخیص سخنان حقّ در گفتارِ مخالفانِ فکریمان نیاز به تمرینی مستمر و مجاهدتی پیگیر و عزمی جزم دارد.

ممارست و مداومت در خوب گوش دادن و خوب حرف زدن ، ما را در بهترین جهت برای تکامل فکری و عاطفی قرار خواهد داد و سیاستمداران بیش از هر کس دیگری نیاز به این تمرین و ممارست دارند.