شادی هایی که منتظرشان نیستیم
شادی هایی که منتظرشان نیستیم
محمدامین مروتی
عادتمندی و تکرار، صیّاد مرغ خوشبختی است. سیمرغ سعادت از تجربه دائمی لحظات نو پر می گشاید. شادی های نامنتظر و اتفاقی راهی برای غلبه بر عادت و تکرارند. آلن واتس می گوید: "بهترين لذتها آن هايي هستند كه براي نيل به آنها نقشه نميكشيم و بدترين بخش دردكشيدن، منتظر آن بودن و سعي در فرار از آن است. "
آندره ژید هم تاکید خاصی بر قرار گرفتن در مسیر شادی های نامنتظر و پیش بینی نشده دارد:
"ناتانائیل،کاش هیچ انتظاری در وجودت حتی رنگ هوس به خود نگیرد، بلکه تنها آمادگی برای پذیرش باشد. منتظر هر آن چه به سویت می آید باش و جز آن چه به سویت می آید ، آرزو مکن.
نگرش تو باید هر لحظه نو شود. خردمند کسی است که از هر چیزی به شگفت در آید. تازگی بی مانند هر لحظه را دریاب و شادمانی هایت را تدارک مبین. چگونه پی نبرده ای که هر سعادتی زاییده ی تصادف است و در هر لحظه هم چون گدایی بر سر راهت ظاهر می شود. دوست ندارم که به من بگویی: بیا ،این شادی را برایت تدارک دیده ام؛من تنها شادی های تصادفی را دوست می دارم، و آن هایی را که با بانگ من از د ل سنگ بیرون می جهند. ناتانائیل، هیچ یک از شادی هایت را از پیش آماده مکن. " (مائده های زمینی)
وقتی می گوییم امروز در فلان محفل به ما خوش گذشت در حقیقت منظورمان این است که توقع آن را نداشتیم. بنابراین توقع نداشتن و حالت پذیرش و قبول و آرامش هم وجه دیگر این سعادتمندی است.
"سفر" راهی برای غلبه بر تکرار است. اما مهمتر از سفر، داشتن چشم هایی نوبین و شسته و روفته شده از غبار عادت است.
راه دیگر گریز از عادتمندی، داشتن رابطه های تصادفی است. این رابطه ها در در سفرهای تفریحی و بخصوص علمی زیاد پیش می آید. روابط تصادفی در جوامع توسعه یافته تر بیشتر در دسترس است. در جوامع توسعه نیافته، ارتباطات تعریف شده تر و در نتیجه تکراری تر است. در این جوامع، ارتباطات انسانی شباهت بیشتری با هم دارد در حالی که در جوامع توسعه یافته تر این روابط تنوع بیشتری دارد.
در هنرها هم بداهه نوازی راه را برای نوآوری و ابتکار و گریز از ملالت باز می کند. تصادفی زیستن، وجه مشترک مهمی با بداهه زیستی دارد. بداهه زیستی رابطۀ مهمی با زندگی در لحظه دارد. این که بدانی شادی در فرا و ورای این لحظه توهمی بیش نیست . زندگی هنر درک لحظه و تمام و کمال زیستن در حال است. زندگی در لحظه ارتباط وثیقی با نگاه ما دارد. ارزش لحظه ها در نوع نگاه ما به آن هاست. این که بتوانی زیبایی ها را خوب ببینی. خوب دیدن، مثبت دیدن ربط محکمی با خوش بینی دارد. خلاصه این تحولات به هم مرتبطند و اصلاح در یک حلقه از این زنجیر، به اصلاح حلقه های دیگر و نهایتا اصلاح خود زنجیر منجر می شود.