ساموئل كوهن(1996-1922)
ساموئل كوهن(1996-1922)
محمد امین مروتی
ساموئل كوهن در كتاب"ساختار انقلابهاي علمي" ميگويد برخلاف نظر پوپر، نظريات صرفاً با يك بار ابطال كنار گذاشته نميشوند و اصولاً سير تحول علمي، از مراحل معيني عبور ميكند:
مرحله پيش از علم- مرحله علم عادي- مرحله بحران و بالاخره مرحله انقلاب علمي.
درمرحله پيش از علم، اختلاف بين دانشمندان زياد و اجماع ناچيز است. در مرحله علم عادي يك"پارادايم" و نوعي اجماع نسبي ايجاد ميشود. دراين مرحله حتي موارد ابطال باعث كنار گذاشته شدن نظريات نميشوند مگر اين كه عدم پاسخ گويي نظريه به واقعيات باعث ورود آن به مرحله سوم يعني بحران گردد. بحران نه با يك بار ابطال، بلكه در صور وجود مشكلات جدي در انطباق با واقعيات، حاصل ميشود كه نهايتاً به مرحله بعد يعني انقلاب علمي، علم عادي جديد و بحران جديد و ... ميانجامد و در اين سلسله تحولات علم به پيش ميرود.
نظرات كوهن در واقع كليت نظريه پوپر را رد نميكند بلكه بيان تفضيليتر و تاريخيتري از آن به دست ميدهد. در واقع نظريات پوپر طرح ساده شده و شماتيك نظريات كوهن است و همان چيزي كه كوهن عدم پاسخگويي و عدم انطباق با وضعيت و سؤالات جديد مينامد، در اصطلاح پوپر "ابطالپذيري" نام ميگيرد.