کمالالدین حسین واعظ کاشفی
کمالالدین حسین واعظ کاشفی
(۸۴۰ ه ق در سبزوار – ۹۱۰ ه ق در هرات)
مدتی را در زادگاهش به وعظ و سخنرانی گذراند سپس به نیشابور و سپس مشهد نقل مکان کرد. گفته میشود که در سال ۸۴۰ رؤیایی دید که در آن روح سعدالدین کاشغری—صوفی نقشبندی که بهتازگی درگذشته بود—او را به آمدن به هرات فرا میخواند.[۲] در هرات آنچنان تحت تأثیر عبدالرحمان جامی—عارف و شاعر بزرگ پارسیگوی و جانشین کاشغری—قرار گرفت که نهتنها به طریقت نقشبندی وارد شد بلکه با خواهر او نیز ازدواج کرد.
ملا حسین کاشفی تالیفات گرانقدر و مهمی دارد. مهمترین تالیفش انتخاب گزیده ای از مثنوی به نام لباب و انتخاب گزیدة مجددی از کتاب اخیر به نام "لب الالباب مثنوی" مشتمل بر حدود یک چهارم مثنوی مولوی است که به طریق موضوعی و در سه بخش شریعت، طریقت و حقیقت طبقه بندی گردیده است. در مقدمه کتاب چنين گفته است:«... لاجرم جهت انفجار مياه[1] اين معاني سه عين[2] متعين ساخت، که عين اول جامع اطوار شريعت باشد، و عين دوم مخزن اسرار طريقت و عين سوم مطلع انوار حقيقت. و باز اجراء زلال نوال[3]، هر عيني را چند نهر (کلا 16 نهر) که مشتمل بر رشحات[4] مطهر و مظهر تفاصيل جمل[5] آن باشد مقرّر کرد. و در هر محل که سخن مستدعي بسطي يا مقتضي توضيحي خواهد بود، في الجمله به طريق خير الکلام در آن باب شروعي خواهد رفت...».
کتاب اخلاق محسنی که شبیه اخلاق ناصری خواجه نصیر است.
"انوار سهیلی" شرح و نقد منثور "کلیله و دمنه" در چهارده فصل است که به درخواست امیر نظامالدین شیخ احمد سهیلی نوشته شده.
کتاب" روضه الشهدا" ، مشتمل بر اولین حکایات پرسوز و گداز در مصائب اهل بیت است . اصطلاح "روضه خوانی"، به دلیل استفادة روضه خوانان از این کتاب، مصطلح گردید.
تفسیر حسینی: تفسیری از قرآن که مابین سالهای ۸۹۷ و ۸۹۹ و به نام علیشیر نوایی به رشته تحریر درآمد.