وقايع اصلي انقلاب مشروطيت

(خلاصه مقاله اي از دكتر انوشيروان كيهاني زاده)

 

ـ تاسيس دارالفنون و آشنايي ايرانيان با حكومت قانون و دموكراسي و مشروطيت از طريق نوشته هاي امثال آخوند زاده ، طالبوف، ملكم خان، سيد جمال و ملك المتكلمين در دوران ناصرالدين شاه نقطه آغاز مشروطه خواهی بود.

ـ گران شدن قند و به چوب بستن بازرگانان تهراني توسط علاءالدوله حاكم تهران و تاييد آن توسط عين الدوله صدر اعظم، منجر به اعتراض و اعتصاب بازاريان و تحصن در حضرت عبدالعظيم و سفارت انگليس شد و طباطبايي و نائيني تهديد به هجرت به عتبات عاليات کردند و از تقاضاي مردم برای تشكيل عدالتخانه و ديوان مظالم يعني مجلس قانونگذاري و مشروطه شدن حكومت سلطنتي حمایت کردند.

ـ استعفاي عين الدوله و صدر اعظمي مشيرالدوله در اثر فشار مردم و صدرو فرمان مشروطيت در 14 مرداد 1285( 14 جمادي الثاني 1314 ) توسط مظفرالدين شاه.

ـ گشايش مجلس اول در 18 شعبان 1324 (14 مهر 1285/ 7 اكتبر 1906) در تهران و تدوين قانون اساسي مشروطه (يك سال پس از انقلاب 1905 روسيه).

ـ مرگ مظفرالدين شاه و مخالفت محمد عليشاه جانشين او با مشروطيت و حمايت روسيه از او.

ـ بركناري مشيرالدوله و نصب امين السلطان (اتابك اعظم) توسط شاه جديد و استنكاف صدر اعظم جديد از امضاي قانون اساسي كه در اثر اعتراضات مردم لاجرم آن را امضا كرد.

‌ـ تصويب متمم قانون اساسي براي تفكيك قوا و رعايت حقوق مردم و همراهي ظاهري محمد عليشاه با آن.

ـ بمب گذاري در كالسكه شاه و استمداد او از بريگاد قزاق و روس ها.

ـ به توپ بستن مجلس در 2 تير 1287/23 ژوئن 1908) و حكومت نظامي و حبس آزاديخواهان و از جمله شكنجه و قتل ميزرا جهانگير خان صور اسرافيل و قاضي ارادقي در باغشاه.

ـ شكست مشروطه خواهان در تهران و آغاز استبداد صغير.

ـ قيام در تبريز به رهبري ستارخان و باقرخان و حيدر خان عمواغلي و علي مسيو و محاصره تبريز توسط روس ها و قواي دولتي و نهايتاً ورود نيروهاي روس در شهر به بهانه رساندن آذوقه به اتباع خود و شكسته شدن محاصره شهر.

ـ قيام گيلان به رهبري يپرم خان ارمني و محمد ولي خان تنكابني و تسخير شهر رشت و حمايت مجاهدان تبريزي از آن ها. شكست قواي دولتي از مجاهدان گيلان.

ـ تسخير اصفهان توسط مشروطه خواهان بختياري.

ـ فتح تهران توشط مجاهدين گيلان و بختياري در اول رجب 1327(28 تير 1288/ژوئيه 1909) و پناهندگي شاه به سفارت روس.

ـ خلع محمد علي شاه و آغاز پادشاهي احمد ميزرا و پايان استبداد.