من فکر می کنم

لایه های دین

محمدامین مروتی

هر دینی سه لایه دارد. لایه مرکزی تجارب و احوال خوش دینی است. لایه دوم باورهای دینی و لایه سوم اعمال و سبک زندگی فرد است.

پیداست که جوهر دینداری لایه مرکزی است و این لایه هم بر باورها و هم بر اعمال تاثیر می گذارد. دینی که آن مرکز را نداشته باشد، مبنای محکمی ندارد و به سبک زندگی مطلوب و دلچسبی تبدیل نمی شود.

اصولاً انسان اول ایمان می آورد و بعد بر اساس آن اعتقاد می ورزد و می سازد. معنای ایمان، اعتماد به باحساب و کتاب بودن هستی است. ایمان نوعی خوش بینی و امید است. این موضوع در مورد سایر باورهای سیاسی و اجتماعی هم کمابیش صادق است. رویکردهای سیاسی به تیپ شخصیتی افراد وابستگی تام دارند.

این همان سخن کواین است که معرفت های ما یک هسته سخت دارد که گِردش را هسته های متغیرتری گرفته اند. شناخت های ریاضی و فیزیکی و تجربی به ترتیب لایه های اولیه اند و علوم انسانی مثل جامعه شناسی و روانشناسی و اخلاق در لایه های بالایی کره ی باورهای ما جای دارند. بیشترین حک و اصلاح در لایه های بالایی است که صورت می گیرد.

28 بهمن 1404