من فکر می کنم

سنت گرایی انتقادی آرش نراقی

محمدامین مروتی

آرش نراقی که از شاگردان مبرز دکتر سروش بوده در سالیان اخیر پروژه ی خود موسوم به "سنت گرایی انتقادی" را پیش می برد و راهش را از روشنفکری دینی سروش جدا کرده است.

سنت گرایی صبغه ای دینی دارد به این معنی که سکولار نیست و می کوشد رویکردی معنوی نسبت به دین را حفظ کند و دین را تابع عقلانیت برون دینی نکند. منطق درونی دین نباید نادیده گرفته و یکسره تابع عرف و عقلانیت برون دینی شود.

این پروژه در عین حال انتقادی است به این معنا که تعارض های اندیشه دینی را با تکیه به عقلانیتی لاکاتوشی حک و صلاح کند. همینطور انتقادی به این معناست که در دام انحصار نیفتد. به همین دلیل نراقی، اصل به رسمیت شناختن حق ناحق بودن را – که اصلی اخلاقی و عدالت محور است- به جای پلورالیسم و نسبیت گرایی می گذارد. نقد نراقی به روشنفکری دینی دو چیز است: سیاسی کردن دین و مقدس کردن سیاست. پروژه نراقی حرکت از دین سیاسی به سوی دین مدنی است.

منبع:

گفتگوی رضا خجسته رحیمی با آرش نراقی، اندیشه پویا شماره 98، مهر 1404

5 آبان 1404