خاندان فرمانفرما

محمدامین مروتی

عبدالحسین فرمانفرما (1236-1318) از شاهزاده های قجری و داماد مظفرالدین شاه بود. مادر بزرگش هم دختر امیرکبیر بود. پس از بیست سال زندگی با عزت السلطنه، هفت زن دیگر(صیغه ای) اختیار کرد و از آنان 36 فرزند داشت.

نتیجه ی او خانم "منصوره اتحادیه" کتابی در باره او نوشته است و در این باره مصاحبه ای با اندیشه پویا شماره 90(خرداد 1403) دارد:

مظفرالدین شاه به ظن توطئه فرمانفرما علیه تاج و تختش بر او خشم می گیرد. فرمانفرما به عثمانی و عتبات می گریزد و شاه پس از چندسال، اجازه بازگشت به او می دهد و حکومت کرمانشاه را به او می دهد.

فرمانفرما روابط خوبی با انگلستان داشت و عثمانی را برای ایران خطرناک تر می دانست.

پس از کودتای 1299 سیدضیا او و فرزندانش من جمله نصرت الدله فرزند ارشد او را مدتی زندانی کرد.

نصرت الدوله (1267-1315) از عاقدان قرارداد 1919 و طرفدار انگلستان بود ولی سپس مواضه ضد انگیسی پیدا کرد. در به قدرت رسیدن سردار سپه به او کمک کرد و بعدا وزیر دارایی او شد. اما به اتهام رشوه گرفتن تبعید و سپس به قتل رسید.

فرمانفرما حدود سه میلیون مترمربع املاک و زمین داشت که بسیاری از این املاک را رضا شاه با بهای کم تملک کرد.

فرمانفرما موقوفات بسیاری داشت. مهمترین این موقوفات انستیتو پاستور است که صبّار فرمانفرما وزیر بهداشت مصدق و فرزند فرمانفرما وقف کرده بود.

فرزند دیگرش سَتّاره فرمانفرماییان(1298-1391) ملقب به مادر مددکاری اجتماعی ایران بود. پس از انقلاب با اتهام ضدیت

با اسلام نزدیک به اعدام شد که با کمک آیت الله طالقلنی آزاد شد. خاطراتش با عنوان "دختری از ایران" از پرفروش ترین خاطره نویسی ها شد.

مریم فیروز(1292-1386) در نوجوانی به همسری عباسقلی اسفندیاری افسر تحصیل کرده فرانسه در آمد که خیلی از خودش مسن تر بود. پس از مرگ فرمانفرما از او طلاق گرفت. مدتی با قاسم غنی مراوده شد و عارف مسلک شد. سپس با رهی معیری نزدیک شد. اما نهایتا دل به نورالدین کیانوری داد و به حزب توده پیوست. پس از انقلاب به اتع=هام جاسوسی برای شوروی به اعدام محکوم شد و تا پایان عمر در حبس خانگی ماند.

خدادادفرمانفرماییان (1307-1394) دکترای اقتصاد داشت. رئیس بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه در حکومت محمدرضا شاه بود و کارنامه اقتصادی درخشانی از خود به جا گذاشت.

پس از انقلاب اموال این خانواده مصادره شد و گویا حزب توده و چپ ها در این انتقام جویی ها شرکت داشتند.

7 تیر 1403