تاثیر مصاحبت پاک

محمدامین مروتی

انسان در اثر این مصاحبت پاک، رشد می یابد، چنان که انگور و بادام در مصاحبت خاک به بار می آیند. مولانا در دفتر سوم آورده است:

۲۰۶۷ تا شود آن حَلْ به صُحبَت‌هایِ پاک که به صُحبَت رویَد انگوری زِ خاک

۲۰۶۸ دانه پُرمَغْز با خاکِ دُژَم[1] خَلْوَتیّ و صُحبَتی کرد از کَرَم

دانه بادام و انگور خود را در خاک محو می کنند و رنگ و بو و همه صفات خود را از دست می دهند تا پس از آن رشد و نمو کنند و از حال قبض و گرفتگی به حال بسط و شادمانگی تحول یابند:

۲۰۶۹ خویشتن در خاکْ کُلّی مَحْو کرد تا نَمانْدَش رنگ و بو و سُرخ و زَرد

۲۰۷۰ از پَسِ آن مَحْو، قَبْضِ او نَمانْد پَرگُشاد و بَسْط شُد، مَرکَب بِرانْد

اگر فروتنانه به اصل خودمان(یعنی خاک)، صورت ظاهرمان را از دست می دهیم و رشد معنوی پیدا می کنیم:

۲۰۷۱ پیشِ اَصْلِ خویش، چون بی‌خویش شُد رَفت صورت، جِلْوه ی مَعْنیش شُد

حافظ در همین معنی می گوید:

یاد باد آن که سرِ کویِ توام منزل بود

دیده را روشنی از خاکِ درت حاصل بود

راست[2]، چون سوسن و گل از اثرِ صحبتِ پاک

بر زبان بود مرا آن چه تو را در دل بود

دل چو از پیرِ خِرَد نَقلِ مَعانی می‌کرد

عشق می‌گفت به شرح، آن چه بر او مشکل بود

22 آبان 1402

[1] دژم: تیره

[2] راست یعنی عینا و دقیقاً، (قید است)