من فکر می کنم

جوهر مشترک مکاتب اخلاقی

محمدامین مروتی

"اصل طلایی اخلاق"، با هر سه گونه مکتب اخلاقی(وظیفه گرا، نتیجه گرا و فضیلت گرا) سازگار است. درواقع این اصل ملات اصلی هر سه نوع اخلاق است.

اصل طلایی،می گوید هر چه را برای خود می خواهی یا نمی خواهی، برای دیگری هم بخواه و مخواه. درواقع اصل طلایی، بر نیت خوب تاکید دارد.

چه نتیجه گرا باشی و چه وظیفه گرا و چه فضیلت گرا، پیش از آن باید حُسن نیت داشته باشی. یعنی مطابق اصل طلایی خیر دیگران را بخواهی و بدان عمل کنی. اصل طلایی مقدم بر هر سه نوع اخلاق است.

مکاتب اخلاقی یا نتیجه گرایند یا وظیفه گرا. فضیلت گرایی فراتر از اخلاق و معطوف به خودسازی است. در واقع، اخلاق فضیلت، نوعی کمال گرایی و خودسازی است نه نوعی مکتب اخلاقی. تفاوت اخلاق با خودسازی آن است که اولی یک رویکرد اجتماعی و بین الاذهانی است که به تنظیم مناسبات بین اشخاص می پردازد و دومی نوعی تکامل فردی است، هر چند هر سه نوع اخلاق، در کمال فردی بشر نیز موثرند.

7 شهریور 1402