من فکر می کنم

خدای کهکشان ها

محمدامین مروتی

خدای هر کسی به رنگ خود او و به خصوص به رنگ چشمان او و وسعت نگاه اوست. خدای بچه ها، رفتارهای بچگانه دارد. خدای ستمگران، ستمگر است. خدای عالمان، حکیم است و خدای عارفان، رحیم.

محتوا و مدلول خداوند، متغیر و متکثر و متکامل است. هر چه بزرگتر شویم و بیشتر بفهمیم، خدایمان حکیم تر و رئوف تر می شود.

خدای اذهان بدوی، انسان وار است و خدای اسپینوزا و انشتین، غیر متشخص.

شاید در تحلیل نهایی بتوان گفت خدا، جوهر عالم است و جوهر عالم، آگاهی و شعوری برتر و پراکنده است که صبغه کهکشانی و نامحدود دارد نه صبغه محلی و محدود. شعوری کیهانی که می دانیم هست، ولی نمی دانیم چگونه هست.

6 شهریور 1402