سیمون دو بووآر (۱۹۰۸ –۱۹۸۶)
سیمون دو بووآر (۱۹۰۸ –۱۹۸۶)
محمدامین مروتی
دو بووآر، فیلسوفِ فمینیست و اگزیستانسیالیست فرانسوی بود که پیش از هر چیز، با همراهی اش با ژان پل سارتر و همچنین با کتاب معروفش، "جنس دوم" شناخته می شود. کتابی که نام او را به عنون پیشوای فکری و مادر فمنیسم در دوران مدرن، تثبیت نمود. جنس دوم در سال ۱۹۴۹ نوشته و به عنوان مانیفست فمینیسم شناخته شد.
آشنایی اش با سارتر، از آزمونی برای تدریس فلسفه شروع شد که او سارتر نیز در آن شرکت داشتند. سارتر اول شد و سیمون دوم.
اندیشه محوری کتاب جنس دوم، نگاه مردان به زنان به عنوان فرعِ خود و جنس فرعی است. زنان، همواره «دیگری» مردان به حساب آورده شدهاند، و چنین ادراکی را در خود درونی ساختهاند؛ بنابراین مردان کنشگر، و زنان کنشپذیر شده اند. حتی عشق ورزیدن زنان هم از موضع ضعف است:
«اگر روزی فرا برسد که زن، نه از سر ضعف، که با قدرت عشق بورزد… دوستداشتن برای او نیز، همچون مرد، سرچشمهٔ زندگی خواهد بود و نه خطری مرگبار.»
بووار بهعنوان یک اگزیستانسیالیست باور داشت که بودن مقدم بر ماهیت است. به همین دلیل، یک انسان زن زاده نمیشود، بلکه تبدیل به زن میشود، چرا دختران از همان دوران کودکی، نقشهای فرهنگی معینی را میپذیرند.
او میگوید که جهان، مردان را «جنسیت اصلی» میداند و از زن تحت عنوان « آن یکی جنسیت» نام میبرد. مردان، زنان را نسبت با خودشان تعریف میکنند و هویت میبخشند. دوبوار در این کتاب از زنان میخواهد که با استقلال اقتصادی می توانند تا حد زیادی از زیر سلطه مردان خارج شوند.
سقط جنین:
در سال ۱۹۷۱ میلادی ۳۴۳ زن فرانسوی در بیانیه ای تحت عنوان "مانیفست ۳۴۳"، به انجام سقط جنین در زندگی خویش اقرار کردند و در نتیجه، خود را در معرض خطر پیگرد قضایی قرار دادند. متن این مانیفست توسط سیمون دو بووار نوشته شده بود و در نشریه فرانسوی "نوول ابسرواتور" در تاریخ ۵ آوریل ۱۹۷۱ منتشر شد. متن بیانیه سیمون دو بووار اینطور آغاز میشد:
«یک میلیون زن هر ساله در فرانسه سقط جنین انجام میدهند. محکوم به نهانکاری، خود را در شرایط خطرناک قرار میدهند، در حالی که این عمل تحت نظارت پزشکی یکی از سادهترین عملها است. این زنان در حجاب سکوت فرو میروند. من اعلام میکنم یکی از آنها هستم. من سقط جنین انجام دادهام. ما همانطور که خواستار دسترسی آزاد به کنترل موالید هستیم، خواستار آزادیِ سقط جنین هستیم.
دوبوآر و سارتر:
با همین تفکرات بود که سیمون دوبوار وارد رابطه آزاد و متفاوتی با سارتر شد. آن ها عقدشان را ثبت نکردند و خود را ملتزم به تک همسری و وفاداری متقابل نکرده بودند. دوبوار دربارهی این رابطه مینویسد:
«ما یک روح در دو بدن بودیم و رابطه مان تا زمانی که خودمان وجود داشتیم، ماندگار میماند.»
ظاهراً بووار دوجنسگرا هم بود. ژان و سیمون زن و شوهر نبودند اما رابطهی آنها، دارای یک قانون مهم بود: صداقت! آنها به هم قول داده بودند که تحت هیچ شرایطی به هم دروغ نگویند.
سیمون دوبوار با شیوه ای سرد و جدی اصرار داشت «خود را رُک و پوستکنده در کتابش پرت کند.»
مرگ:
سیمون دو بووار در ۱۹۸۶ در ۷۸ سالگی به دلیل سینهپهلو (ذاتالریه) از دنیا رفت. وی در کنار ژان پل سارتر در گورستان مونپارناس به خاک سپرده شده است. در مراسم خاکسپاری او 5000 نفر حضور داشتند.
آثار:
۱۹۴۳ مهمان
۱۹۴۵ خون دیگران
۱۹۴۶ همه میمیرند
۱۹۴۹ جنس دوم
۱۹۵۴ ماندارینها
۱۹۵۸ خاطرات یک دختر مطیع
۱۹۶۴ مرگی بسیار آرام
۱۹۶۶ تصاویر زیبا
۱۹۶۷ زن وانهاده
۱۹۷۰ کهنسالی
۱۹۸۴ مراسم وداع
آثار ترجمه شده به زبان فارسی:
ماندارن ها، «ایرج پورباقر»، «نشر اشراقی»
وداع با ساتر، «حامد فولادوند»، «نشر جامی»
جنس دوم، «قاسم صنعوی»، «نشر توس»
مرگی بسیار آرام، «سیروس ذکاء»، «نشر ماهی»
همه می میرند، «مهدی سحابی»، «انتشارات فرهنگ نشر نو»
وانهاده، «ناهید فروغان»، «نشر مرکز»
خون دیگران، «مهوش بهنام»، «نشر جامی»
تصاویر زیبا، «کاوه میرعباسی»، «انتشارات هاشمی»
سوتفاهم در مسکو، «مهستی بحرینی»، «انتشارات نیلوفر»
خاطرات، قاسم صنعوی، نشر توس
شاهدی بر زندگی من، «سودابه گیوراد»، «نشر باغ نو»
بانوی شکسته، «الهام دارچینیان»، «انتشارات فردوس»