سیاست و پولیتیک
سیاست و پولیتیک
محمدامین مروتی
پولیس polis در یونانی به معنی شهر و پولیتیک politics و پولیسی policy به معنی اداره شهر(شهرداری) و در معنایی موسع تر، به معنای حکومت داری است. همان که در زبان ما به "سیاست" و "تدبیر مدن" ترجمه شده است. از این ریشه، کلمه پلیس را هم داریم که در عربی به "نظمیه" و در زبان فارسی به "شهربانی" و پس از انقلاب به "نیروی انتظامی" ترجمه شده است.
واژه های پولیس و پولیسی منشأ یونانی دارند و به "دولت˚ شهرها" ی یونان باستان برمی گردد.
اما این کلمه به "سیاست" ترجمه شده است و از معنای یونانی خود کاملاً فاصله گرفته است. سیاست کردن در عربی به معنی تنبیه و مجازات و عقوبت و حتی زجر و آزار است. یعنی وظیفه حکومت ها را مملکت داری از طریق تنبیه مردم می دانستند. اگر این تنبیه در کار نمی بود، مملکت به هم می ریخت. همین تصور نسبت به آموزش و پرورش کودکان هم وجود داشت. وسیله اصلی پرورش کودکان نیز، تنبیه و چوب و فلک بود.
جالب است که پولتیک در ابتدای ورودش به زبان فارسی، به معنای کلک زدن و نقشه ریختن فهمیده می شد. این کلمه در سریال "سرکار استوار" سر زبان ها افتاده بود.
این ترجمه نشان می دهد که چگونه در ترجمه یک مفهوم معین، عوامل فرهنگی دخالت می کنند.
البته امروز هم دیگر سیاست به معنی تنبیه فهمیده نمی شود و این کلمه علیرغم معنای لغوی و اولیه اش، دچار تطور معنایی شده است.
24 فروردین 1402