من فکر می کنم

گرایش های چهارگانه در دین

محمدامین مروتی

هر دینی در خود شاخه های سنتی، بنیادگرا، عرفانی و نو اندیش دارد.

شاخه سنتی، مبتنی بر فقه غیرسیاسی است. فقه مصطلح، فقهی است در حوزه عبادات و معاملات و مطهرات و حلال و حرام. دین اکثر قریب به اتفاق علمای دینی و حوزه های علمیه – اعم از سنی و شیعه- غالباً مبتنی بر این نوع دیانت بوده و هست.

شاخه بنیادگرا مبتنی بر فقه سیاسی است و بنایش بر اجرای احکام فقهی به همان صورت گذشته به کمک قدرت سیاسی است. این شاخه سابقه ای 100 و حداکثر 150 ساله دارد و در دوران استعمار سربرآورده است.

عرفانی، متکی بر روح دین و پیام آن است. به ظواهر احترام می گذارد ولی بدان ها اکتفا نمی کند. عرفایی مانند مولانا و سنت گرایانی مانند شوان، گنوم، فریتهوف و سید حسین نصر براین نحله اند.

شاخه نواندیش تلاش در آشتی دادن دین و مدرنیته بر اساس به روز کردن احکام فقهی و اخیراً بر مبنای جدا کردن دین از سیاست است.