اسلام اسمی و اسلام رسمی
اسلام اسمی و اسلام رسمی
محمدامین مروتی
رضا بابایی می گوید اسلام در قرآن یک وصف و مسماست نه یک اصطلاح و اسم. به معنای تسلیم بودن در برابر خدا و حقیقت است نه گفتن شهادتین. وی در تفکیک بین اسلام اصطلاحی و اسلام وصفی دلایلی چند برمی شمارد:
1.هیچ پیامبری برای آیین خود نامی ننهاده است. نه عیسی، نه موسی، نه زرتشت و نه پیامبر ما. این اسامی بعدها توسط اولیای دین به اسم خاص تبدیل شدند. کما اینکه خطاب قرآن به مومنین است نه مسلمین. نمی فرماید "یا ایهالذین اسلموا" یا "ایها المسلمون!" بلکه می فرماید "یا ایهاالذین آمنوا" یا "ایها المومنون".
2. قرآن پیامبران پیشین و پیروانشان را مسلمان و دینشان را اسلام می داند. (بقره/132)[1]
3. در قرآن، دین جمع ندارد. دین داریم، در حالی که ادیان نداریم.
4. در قرآن اسلام در مقابل کفر است نه ادیان دیگر. در آیه 85 آل عمران که می فرماید هر کس دینی غیر از اسلام انتخاب کند از او پذیرفته نیست، نیز اسلام به معنی مطلق دین در مقابل کفر است.[2] به همین دلیل در مائده/69 و بقره/62 می فرماید اجر یهود و نصارا و صابئین -به شرط ایمان و عمل صالح- نزد خدا محفوظ است.[3] نمی فرماید چون اسلام اصطلاحی نیاورده اند از آنان پذیرفته نیست. در آخرین آیات قرآن پیروان آیین های مختلف را تشویق به پیروی از آیین خودشان می کند. (مائده68 و 47 و 48)[4]
5. قرآن مصدق و تصدیق کننده همین تورات و انجیل موجود(بین یدیه) است. (آل عمران/3، مائده/43 و بقره/89)[5]
منبع:
دیانت و عقلانیت، نشر آزما، 1397
[1] سوره بقره، آیه 132: وَوَصَّى بِهَا إِبْرَاهِیمُ بَنِیهِ وَیَعْقُوبُ یَا بَنِیَّ إِنَّ اللّهَ اصْطَفَى لَکُمُ الدِّینَ فَلاَ تَمُوتُنَّ إَلاَّ وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ : ابراهيم به فرزندان خود وصيّت كرد كه در برابر خدا تسليم شوند. و يعقوب به فرزندان خود گفت: اى فرزندان من، خدا براى شما اين دين را برگزيده است، مباد بميريد بى آنكه مسلم باشيد.
[2] سوره آل عمران آیه 85: وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ الإِسْلاَمِ دِيناً فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ : و هر كس كه دينى جز اسلام اختيار كند از او پذيرفته نخواهد شد و در آخرت از زيانديدگان خواهد بود.
[3] سوره بقره، آیه 62: إِنَّ الَّذِینَ آمَنُواْ وَالَّذِینَ هَادُواْ وَالنَّصَارَى وَالصَّابِئِینَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ : در حقيقت، كسانى كه [به اسلام] ايمان آورده، و كسانى كه يهودى شدهاند، و ترسايان و صابئان، هر كس به خدا و روز بازپسين ايمان داشت و كار شايسته كرد، پس اجرشان را پيش پروردگارشان خواهند داشت، و نه بيمى بر آنان است، و نه اندوهناك خواهند شد.
[4] سوره مائدة آيه 47: وَلْيَحْكُمْ أَهْلُ الإِنجِيلِ بِمَا أَنزَلَ اللّهُ فِيهِ وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَا أَنزَلَ اللّهُ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ : و اهل انجيل بايد به آنچه خدا در آن نازل كرده داورى كنند و كسانى كه به آنچه خدا نازل كرده حكم نكنند آنان خود نافرمانند.
سوره مائدة آيه 48: وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِناً عَلَيْهِ فَاحْكُم بَيْنَهُم بِمَا أَنزَلَ اللّهُ وَلاَ تَتَّبِعْ أَهْوَاءهُمْ عَمَّا جَاءكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجاً وَلَوْ شَاء اللّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَكِن لِّيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُم فَاسْتَبِقُوا الخَيْرَاتِ إِلَى الله مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ : و ما اين كتاب [=قرآن] را به حق به سوى تو فرو فرستاديم در حالى كه تصديقكننده كتابهاى پيشين و شامل بر آنهاست پس ميان آنان بر وفق آنچه خدا نازل كرده حكم كن و از هواهايشان [با دور شدن] از حقى كه به سوى تو آمده پيروى مكن براى هر يك از شما [امتها] شريعت و راهی قرار دادهايم و اگر خدا مىخواستشما را يك امت قرار مىداد ولى [خواست] تا شما را در آنچه به شما داده است بيازمايد پس در كارهاى نيك بر يكديگر سبقت گيريد بازگشت [همه] شما به سوى خداست آنگاه در باره آنچه در آن اختلاف مىكرديد آگاهتان خواهد كرد.
سوره مائدة آيه 68: قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شَيْءٍ حَتَّىَ تُقِيمُواْ التَّوْرَاةَ وَالإِنجِيلَ وَمَا أُنزِلَ إِلَيْكُم مِّن رَّبِّكُمْ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيراً مِّنْهُم مَّا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ طُغْيَاناً وَكُفْراً فَلاَ تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ :بگو : اي اهل كتاب ! شما بر هيچ ( ديني از اديان آسماني ) نخواهيد بود ، مگر آن كه ( ادّعا را كنار بگذاريد و عملاً احكام ) تورات و انجيل و آنچه از سوي پروردگارتان برايتان نازل شده است برپا داريد ( و در زندگي پياده و اجرا نمائيد ) . ولي آنچه بر تو از سوي پروردگارت نازل شده است ، بر عصيان و طغيان و كفر و ظلم بسياري از آنان ميافزايد. بنابراين بر گروه كافران افسوس مخور.
[5] سوره آل عمران آیه 3: نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَنزَلَ التَّوْرَاةَ وَالإِنجِيلَ : اين كتاب را به حق بر تو نازل كرد كه تصديق كننده كتابهاى پيشين است و تورات و انجيل را پيشتر نازل كرد.
سوره مائدة آيه 43: وَكَيْفَ يُحَكِّمُونَكَ وَعِندَهُمُ التَّوْرَاةُ فِيهَا حُكْمُ اللّهِ ثُمَّ يَتَوَلَّوْنَ مِن بَعْدِ ذَلِكَ وَمَا أُوْلَئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ : و چگونه تو را داور قرار مىدهند با آنكه تورات نزد آنان است كه در آن حكم خدا [آمده] ست. سپس آنان بعد از اين [طلب داورى] پشت مىكنند و [واقعا] آنان مؤمن نيستند.
سوره بقره، آیه 89: وَلَمَّا جَاءهُمْ کِتَابٌ مِّنْ عِندِ اللّهِ مُصَدِّقٌ لِّمَا مَعَهُمْ وَکَانُواْ مِن قَبْلُ یَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِینَ کَفَرُواْ فَلَمَّا جَاءهُم مَّا عَرَفُواْ کَفَرُواْ بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّه عَلَى الْکَافِرِینَ : و چون ايشان را از جانب خدا كتابى آمد، و او را شناختند، هر چند كتابشان را هم تصديق كرده بود، و با با آنکه به کمک آن (تورات) علیه کافران یاری میجستند ، به او ايمان نياوردند، كه لعنت خدا بر كافران باد.