معرفی رمان نیمه غایب

محمدامین مروتی

نیمه غایب کتابی از حسین سناپور است که توسط نشر چشمه منتشر شده است. در سال ۱۳۷۸ برنده جایزه مهرگان ادب و در سال ۱۳۸۱ برنده جایزه یلدا شده‌است. این کتاب تا سال ۱۳۸۷ به چاپ پانزدهم رسید، اما بعد از آن تا دهه نود توقیف شد. چاپ بیست و یک رمان در ۱۴۰۰ منتشر شده‌است.

قصه:

داستان نیمه غایب در اواخر دهه شصت می گذرد که جنگ پایان یافته است و جامعه وارد مرحله جدیدی شده است.

شخصیت‌های داستان چهار جوان از دانشجویان معماری دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به نام‌های فرهاد، سیمیندخت (سیندخت)، فرح و بیژن و سه میانسال به نام‌های الهی، صدرالدینی و ثریا هستند.

صدرالدینی، پدر زنباره سیندخت، همسرش ثریا را آزرده است و ثریا به الهی، دوست صدرالدینی دل می بندد و با او به آمریکا مهاجرت می کند. سیمیندخت هم پس از 22 سال به دنبال پیدا کردن مادر است. پس از مرگ صدرالدینی، الهی ثریا را به ایران می‌آورد و مادر و دختر یکدیگر پیدا می‌کنند.

فرهاد عاشق سیمیندخت است. او از خانواده ای سنتی می آید که پدرش با ازدواج او با سیمین مخالف است. او دانشجوی تعلیقی است و پس از دو سال کارش درست می شود و به جستجوی سیمیندخت برمی خیزد. اما سیمیندخت به آمریکا رفته و ازدواج کرده است. پس از دو سال قطع ارتباط با خانواده فرهاد در بستر مرگ پدر ، برای خوشحالی او تن به ازدواجی ناخواسته می دهد.

فرح دوست سیمیندخت اهل لاهیجان است. بی اجازه خانواده با بیژن ارتباط عاطفی دارد. اما بیژن هم او را رها می کند و فرح دست به خودسوزی می‌زند که توسط سیمیندخت نجات می یابد.

نقد و بررسی:

موضوع محوری رمان، تقابل مدرنیته و سنت و انعکاس آن در نسل پس از جنگ است.

اما نقدی که به قصه وارد است این است که به لحاظ روایی، پرش های متعددی دارد که تمرکز خواننده را مختل می کند ولی خواننده ی مصرّ نهایتاً به موضوع پی می برد. این عیب گاهی چنان بزرگ می شود که قصه به شکل معما در می آید.

در عین حال قدرت نویسنده در توصیفات ناب و شاعرانه و دقیقی است که آدم را یاد میلان کوندرا و توصیفات دقیقش از روحیات آدمهای داستان می اندازد. ویژگی نخستینِ هر هنرمندی حساسیت و خوب حس کردن به خصوص خوب دیدن است. ریزبینی و دقت در مشاهده و توصیف از همین جا نشأت می گیرد. به نظر می رسد جایزه هایی که قصه برده است مرهون همین قدرت توصیف باشد که بعضاً طولانی و کسل کننده هم می شود و به شکلی غیرضروری، بر حجم کتاب افزوده است.