من فکر می کنم

مقدمات و نتایج و لوازم پلورالیسم

محمدامین مروتی

پیش فرض انحصارگرایی معرفتی، این است که حقیقت مطلق است و این حقیقت نزد من و همفکران من است و دیگران راه را گم کرده اند و من وظیفه دارم همه را به طریق خود هدایت کنم و اگر سر باز زدند، به زور و تزویر متوسل شوم.

پیش فرض فلسفیِ پلورالیسم، هرمنوتیک و نسبیت معرفتی و اصالت منظر(پرسپکتیویسم)[1] است. این که "هر کسی در پله ای دارد قرار"، اینکه سپهر زیست انسان ها در محتوای معرفتی شان دخیل است، این که افق دید و زاویه دید و زمان و مکان(تاریخ و جغرافیا) مُهر خود را بر شناخت بشری می کوبند. اینکه معرفت، مِلک طِلق هیچکس نیست و به اندازه نفوس آدمیان وبلکه به اندازه انفاس شان، حقایق متکثر و رنگارنگ داریم.

نتیجه اخلاقی و جامعه شناختی پلورالیسم هم رواداری و تحمل و بردباری نسبت به مخالف و از آن بالاتر، تلاش برای بی بهره و محروم نشدن از سهمی است که دیگران در برپاساختن بنای معرفت دارند. اگر هر کس سهمی در این بنا دارد، آموختن متقابل از یکدیگر، معنا و اهمیت پیدا می کند.

لازمه پلورالیسم، پذیرفتن تفکر رنگین کمانی است. اینکه زیباترین گلستان ها سرشارند از گل های رنگارنگ. اینکه زیباترین جوامع، تنوع فرهنگی و قومی و فکری و دینی و زبانی را در عین وحدت و رواداری دارند. در وحدت شان متکثرند و در کثرت شان، متحد.

[1] از نظرگاه است، ای مغز وجود!

اختلاف مومن و گبر و جهود (مولوی)