کا گ ب و انقلاب ایران
کا گ ب و انقلاب ایران
شاه در این اواخر می کوشید توازنی بین شرق و غرب ایجاد کند و تا حدی به روس ها هم نزدیک شد. روس ها هم مطابق تئوری مشهور "راه رشد غیر سرمایه داری" شان می کوشیدند، شاه را از غرب دور کنند. شرکت ایران در پیمان سنتو و قلع و قمع شبکه جاسوسی روس ها در ایران که منجر به اعدام سرهنگ احمد مقربی در سال 56 شد، اختلافات با روس ها را افزایش داده بود.
در آستانه انقلاب 57 روس ها چشم اندازی برای تحول در ایران نمی دیدند اما با شروع تحولات، به کمک حزب توده کوشیدند برنامه های شان را در ایران پیش ببرند.
در مورد سیاست درست، بین یوری آنتروپوف، رئیس ک .گ ب، و بوریس پونوماروف، رئیس دفتر بین الملل، اختلاف بود. پونومارف معتقد بود مذهبی ها نمی توانند کشور را داره کنند و راه برای چپ و حزب توده باز می شود ولی آنتروپوف بدبین تر بود و معتقد بود نه مذهبی ها آنقدر ضعیف اند و نه چپ ها آنقدر قوی.
در خرداد61، کوزیچکین از سفارت شوروی در ایران به انگلستان پناهنده می شود و اطلاعاتی در مورد حزب به غربی ها می دهد و تبلیغات علیه حزب در روزنامه های ایران اوج می گیرد.
در بهمن 61، حدود 6000 عضو حزب با رهبران شان دستگیر و قلع و قمع شدند. واکنش روس ها بسیار ملایم و در حد انتقادی کوچک در "پراودا" بود. در این مقاله حمایت شوروی از مواضع ضدامپریالیستی ایران مورد تاکید قرار گرفته است.
در عین حال روس ها به کسانی از حزب توده و و فداییان اکثریت که موفق به فرار می شدند، پناهندگی می دادند.
منبع:
کا گ ب و انقلاب ایران نوشته دیمیتری آسینوفسکی، ترجمه ابراهیم اسکافی مندرج در"اندیشه پویا"ی شماره 80 (تیر و مرداد 1401)
تلخیص: محمدامین مروتی