من فکر می کنم

تورات کتبی و تورات شفاهی

محمدامین مروتی

مجموعه کتب مقدس یهودی، "تنخ" نام دارد که شامل تورات، اسفار انبیا و مکتوبات است.

تورات به معنی شریعت و قانون است و شامل اسفار خمسه است که به نظر یهودیان نوشته شخص موسی(ع) است. در سِفر تثنیه آمده است که موسی به هنگام مرگ آن ها را نوشت.  این اسفار طی 40 سال از 2448 تا 2488 عبری بر موسی نازل شده است که شامل سِفر پیدایش(از آدم و حوا تا یوسف)، سِفر خروج (ازنجات بنی اسرائیل از مصر تا پیامبری موسی)، سِفر لاویان(شامل احکام دینی)، سِفر اعداد (وقایع از مصر تا رسیدن به ارض موعود) و سِفر ناموس یا قانون دوم است.

اگر اسفار بخش مکتوب کتب مقدس باشد، تعالیم دیگر مانند میشناه و تلمود، سینه به سینه توسط علمای یهودی منتقل شده است.

پس از یوشع خبری از تورات نداریم و گویا در حمله بابل تورات ناپدید می شود تا اینکه در پادشاهی یوشیا در قرن هفتم ق از میلاد پیدا می شود.

یهودیان معتقدند که تورات کنونی با تورات موسی فرقی ندارد، اما به نظر می رسد تورات به شکل امروزی در 400 ق.م نوشته و در 100 میلادی تثبیت شده است. اولین بار ابراهیم بن عزرا (متوفی در 1164 م) گفت تورات را موسی ننوشته و در قرن هفدهم اسپینوزا بر آن تاکید کرد که منجر به تکفیر او شد.

در سِفر پیدایش از خدا با نام های یهوه و الوهیم یاد شده است که اولی انسان وارتر و دومی نامتشخص تر و متعالی تر است.

از میان فرق یهودی فریسیان همه کتب مقدس و صدوقیان و قاریان فقط اسفار خمسه را مقدس می دانند و تورات شفاهی را قبول ندارند.

کلمه "عامی"(ها آرتص)، به کسی اطلاق می شود که تورات را نیاموخته باشد.

تلمود به معنی تعلیم است و  شامل "میشناه" و "گِمارا" است که گمارا، تفسیر میشناه است. این مجموعه از قرن دوم تا ششم میلادی نوشته شده که معروف است به "دوره تلمودی".

منبع:

در باره یهود، نوشته لیلا هوشنگی، دانشنامه جهان اسلام، نشر کتاب مرجع، 1391

تلخیص و جمعبندی: محمدامین مروتی