من فکر می کنم

178- معرفی فیلم درخت زندگی(2011)

محمدامین مروتی

درخت زندگی The Tree of Life ، فیلمی به کارگردانی ترنس مالیک و بازیگری از برد پیت (آقای اوبرین)، شان پن(جک اوبرین) ، هانتر مک کراکن، لارامی اپلر و جسیکا چستین(خانم اوبرین) است.

درخت زندگی، برنده نخل طلا و نامزد سه اسکار شد: بهترین فیلم ، بهترین کارگردانی و بهترین فیلمبرداری.

قصه فیلم در باب دو رهیافت متفاوت پدر و مادر به تربیت بچه هاست:

پدر نماد طبیعت خشن و بیرحم و نوعی تنازع بقاست. او در زندگی خود و تربیت فرزندانش، سخت گیر و جدی است.

مادر نماد عشق و محبت و رافت است.

این تربیت دوگانه به خصوص در پسر بزرگتر خانواده جک تاثیر گیج کننده ای دارد به گونه ای که در بزرگسالی نیز به نوعی گیج می زند و تکلیفش با زندگی روشن نیست و رابطه اش با همسرش خوب نیست.

جک در کودکی از غرق شدن یکی از دوستانش و سوختن یکی دیگر را در آتش تجربه کرده است. او از خدا می‌پرسد: "چرا من باید خوب باشم، در حالی که تو نیستی؟"

به نظر من ویژگی مهم فیلم برقراری ارتباطی بین معنای دنیا و معنای زندگی است. دنیا و کائنات، با زیبایی ها و شکوه و قوانین خود، بی اعتنا به زندگی و مرگ آدمیان و رنج ها و شادی هایشان راه خود را می رود. فیلمبردای فوق العاده فیلم به چشن بیننده آماتور هم می آید.

فرو رفتن در صحنه های طولانی اسرار کائنات، گاهی جلوه مستندی به فیلم می دهد که بعضاً دور و دراز و خسته کننده هم می شود.

اما معنای زندگی را باید از معنای حیات (یا شاید بی معنایی حیات) استخراج کرد. آلبر کامو که می گفت جهان معنایی ندارد و به همین دلیل خودمان باید برایش جعل معنا کنیم.

فیلم با نقل قولی از کتاب ایوب آغاز می شود:

 "وقتی زمین را بنا کردم کجا بودی؟... وقتی ستارگان صبح با هم آواز می خواندند، و همه پسران خدا فریاد شادی سر می دادند؟ "

در واقع می گوید عمر بشر نسبت به زمین و به همان نسبت ارزش انسان نسبت به کائنات چیزی نیست.

مرگ پسر دوم خانواده در حین سربازی و جنگ، لطمه دیگری است که خانواده و به خصوص مادر می خورد.

پایان فیلم در فضای بین ستاره ها می گذرد. جایی که خورشیدبه یک غول سرخ تبدیل می شود و زمین را می بلعد و سپس به یک کوتوله سفید بدل می شود.

در صحنه ای دیگر از گذشته ها، یک دایناسور از کشتن یک دایناسور زخمی خودداری می کند ولی چه فایده که با برخورد یک سنگ آسمانی حیات همه دایناسورها نابود می شود.

یکی از ناقدین گفته بود:

"درخت زندگی فیلمی از جاه طلبی و فروتنی عمیق است که تلاش می کند تمام هستی را در بر بگیرد و آن را از منشور چند زندگی بی نهایت کوچک ببیند."