من فکر می کنم

معرفی فیلم مادر! (2017)

محمدامین مروتی

فیلم مادر فیلمی به نویسندگی و کارگردانی دارن آرونوفسکی فیلمی در مورد مرز حریم خصوصی و عمومی است که در متنی اسطوره ای و دینی روایت می شود. یک زن (جنیفر لارنس) و شوهر (خاویر باردم) در خانه خود باهم زندگی می‌کنند. غریبه ای (اد هریس) از راه می‌رسد و درب منزل آنان را می‌زند  و…

حکایت روشنفکران و نویسندگانی که برای حسن شهرت، حاضرند عزیزترین کسان شان را نیز فدا کنند.

به نظرم ضعف فیلم در مبالغه آمیز بودنش است و حُسنش در بیان موفق نکته فوق. کارگردان در نمادپردازی اغراق می کند و فیلم را به صورت معمایی در می آورد که رمز گشایی از آن کار منتقدان حرفه ای است نه تماشاگران عادی. حتی بعید نیست که منتقدان هم با کمک نویسنده موفق به این رمزگشایی شده باشند. خود لارنس و فایفر اعلام کرده بودند که پس از مطالعه فیلمنامه نتوانسته اند آن را درک کنند.

زن، نماد مادر و سازندگی و رویش دوباره است. نماد بردباری برای ساختن زندگی و محافظت از آن. اما در کنار مادر یک علامت تعجب(!) هم هست که جزء عنوان فیلم است. آرونوفسکی می خواهد از مثال اعلای مادر سخن گوید. مادری که نماد زندگی است و بر جنبه عرفانی خدا دلالت دارد. نویسنده که مرد است نیز نماد خالقیتِ خداست، اما همه الهامش را از جنبه زنانه خود می گیرد.

در کارنامه کارگردان از فیلم چشمه و پی تا مادر تمایلات عرفانی و رازورانه را می بینیم. در فیلم Pi (عدد پی π) نیز ریاضیدانی را می بینیم که در جستجوی خدا به عرفان می رسد. درن آرنوفسکی شخصاً مذهبی نیست اما علاقه مند به عرفان کابالا است.