من فکر می کنم

کارکرد ایده خدا

محمدامین مروتی

نیچه گفت خدا مرده است و نتیجه گرفته بود که باید انسان خود به مقام خدایی برسد و ابرمن شود.

داستایفسکی گفته بود اگر خدا وجود نداشته باشد، همه چیز مجاز است و اگر خدا هم نباشد باید آن را بسازیم تا همه چیز مجاز نباشد.

لکان گفته بود اگر خدا وجود هم می داشت، می بایست او را بکشیم تا انسان بار مسئولیت و تعهد را خود بر دوش بکشد و به نام خدا و به کام خود جنایت نکند.

این سخنان کامل نیستند. حق این است که ایده خدا کاربردهای مختلف برای مردمان مختلف دارد. باید کارکردهای سازنده را حفظ و کارکردهای مخرب را واگذاشت.

ایده خدا کماکان برای عوام و بسیاری از خواص، پشتوانه اخلاق است و مانع تجاوز از خطوط قرمز می شود.

برای عده ای هم مایه امید و عشق و محبت به دیگران است.

و البته برای اهل سیاست غالباً سرمایة قدرت و ثروت است.

باید کارکردهای مختلف ایده خدا را تفکیک کرد و همه را به یک چوب نراند.