من فکر می کنم

"عهد خدا" به مثابة گوهر دین

محمدامین مروتی

انجیل و تورات را "عهدین" می گویند به این دلیل که عهدهایی هستند که خدا با بشر بسته است. عهد قدیم پیمانی است که خدا با بنی اسرائیل می بندد و عهد جدید پیمانی که با آل مریم می بندد.

ساختار بنیادینِ سوره بقره نیز تاکید بر عهد خدا و بشر است. در این سوره از دو عهد شکنی سخن رفته است. عهدی که آدم و حوا شکستند و عهدی که بنی اسرائیل شکستند و عهد سومی که اکنون خدا بنا دارد با پیروان محمد (ص) ببندد.

درعهد قدیم، خداوند وعده می دهد در ازای انجام ده فرمان اخلاقی، بنی اسرائیل را به سرزمین موعود برساند.

در عهد جدید، به دلیل رواج قشری گری بین بنی اسرائیل، تاکید بر مهر و محبت و ایمان قلبی و بخشایش افزون می گردد.

در عهد سوم، تاکید بر توحید و تتمیم مکارم اخلاقی است.

لزوم حفظ عهد خدا، در آیات عدیده موکد شده است:

«أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَیْکُمْ یا بَنِی آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّیْطانَ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ»: آیا با شما عهد نکردم اى فرزندان آدم، که شیطان را پرستش و اطاعت مکنید که او دشمن آشکار شماست؟( آیه 60 سوره «یس»)

وفاى انسان به عهد خود با خدا، شرط وفا كردن خداوند به عهد خود با وى است.

«يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَ إِيَّايَ فَارْهَبُونِ؛ : اى بنی‌اسرائیل! نعمتم را، كه به شما ارزانى داشتم به ياد آوريد؛ و به پيمان من وفا كنيد، تا من نيز به پيمان شما وفا كنم. و در اين راه تنها از من بترسيد!»( بقره/سوره۲، آیه۴۰)

وفاى به عهد با خدا، از اوصاف خردمندان است:

«... أ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ‌  الَّذِينَ يُوفُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ لا يَنْقُضُونَ الْمِيثاقَ؛ : ... تنها خردمندان متذكّر مى‌شوند. همان كسانى كه به عهد الهى وفا مى‌كنند، و پيمان را نمى‌شكنند.»( رعد/سوره۱۳، آیه۱۹و 20)

وفاى به عهد با خدا، از اوصاف مؤمنان است:

«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ‌ وَ الَّذِينَ هُمْ لِأَماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ؛ : به يقين مؤمنان رستگار شدند. و آنها كه امانتها و عهد خود را رعايت مى‌كنند.» (مؤمنون/سوره۲۳، آیه۱ و 8)

ضرورت پايبندى به عهد و پيمانهاى خداوندى برعهده انسان:

 «الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثاقِهِ‌ ...؛ : همان كسانى كه پيمان خدا را، پس از محكم ساختن آن، مى‌شكنند....»( بقره/سوره۲، آیه۲۷)

«... وَ أَوْفُوا بِعَهْدِي‌ ...؛: ... و به پيمان من وفا كنيد....» ( بقره/سوره۲، آیه40)

همه عهدهای خدا با آدم و بنی اسرائیل و بنی مریم، ذیلِ یک عهد اصلی است که به "عهد الست" معروف است. معاهده ای بین خدا و فرزندان آدم که بر سبیل فطرت خدادادی مان، خداجو و حق جو باقی بمانیم و میثاق فطری خود را فراموش نکنیم. فطرت و سرشت بشر بر خداخواهی و توحید مفطور شده است. زمانی که به او "بله" گفتیم:

سوره أعراف آيه  172: وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِن بَنِي آدَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُواْ بَلَى شَهِدْنَا أَن تَقُولُواْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ : ‏و پروردگار تو از پشت بنى‌آدم فرزندانشان را بيرون آورد. و آنان را بر خودشان گواه گرفت و پرسيد: آيا من پروردگارتان نيستم؟  [آنها به زبان فطرت‌] گفتند: آرى، گواهى مى‌دهيم. تا در روز قيامت نگوييد كه ما از آن بى‌خبر بوديم.