من فکر می کنم

تفکیک امر دنیا و امر دین

محمدامین مروتی

پیامبر به صراحت در حدیث صحیح می فرماید": أَنْتُمْ أَعْلَمُ بأَمْرِ دُنْيَاكُمْ". یعنی امور دنیوی (اجتماعی و سیاسی و اقتصادی) را با عقلانیت خودتان پیش ببرید.

این سخن به عنوان نتیجه گیری در پیِ اظهار نظر ایشان در مورد غیرضروری بودنِ تلقیحِ درخت خرما آمده است. در خت خرما دوپایه ای است و نر و ماده دارد و نیاز به تلقیح دستی دارد. کشاورزان به نظر پیامبر احترام گذاشتند ولی درختان در سال بعد ثمری ندادند و مراتب را خدمت ایشان عرض کردند. پیامبر فرمودند شما به امور دنیا واردترید و من در امور دین:

أنَّ النبيَّ صَلَّى اللَّهُ عليه وَسَلَّمَ مَرَّ بقَوْمٍ يُلَقِّحُونَ، فَقالَ: لو لَمْ تَفْعَلُوا لَصَلُحَ قالَ: فَخَرَجَ شِيصًا، فَمَرَّ بهِمْ فَقالَ: ما لِنَخْلِكُمْ؟ قالوا: قُلْتَ كَذَا وَكَذَا، قالَ: أَنْتُمْ أَعْلَمُ بأَمْرِ دُنْيَاكُمْ.

پیامبر (ص) فرمود: اگر گرده افشانی نکنند، نیز درخت خرما بارور خواهد شد. کشاورزان آن سال گرده افشانی نکرده و در نتیجه به محصولی دست نیافتند. این موضوع به اطلاع پیامبر (ص) رسید و ایشان فرمودند: اگر موضوعی مرتبط با دنیا بود خودتان کارشناسی کنید و اگر در امور دین پرسشی دارید به من مراجعه کنید!

(الراوي : أنس بن مالك | صحيح مسلم2363 )

حدثنا على بن محمد، حدثنا عبید الله بن موسى، عن إسرائیل، عن سماک، أنه سمع موسى بن طلحة بن عبید الله یحدث عن أبیه، قال: مررت مع رسول الله ص فی نخل فرأى قوما یلقحون النخل فقال: ما یصنع هؤلاء؟ قالوا: یأخذون من الذکر فیجعلونه فی الأنثى قال ما أظن ذلک یغنى شیئا فبلغهم، فترکوه فنزلوا عنها. فبلغ النبی ص فقال إنما هو الظن إن کان یغنى شیئا فاصنعوه فإنما أنا بشر مثلکم و إن الظن یخطئ و یصیب و لکن ما قلت لکم: قال الله- فلن أکذب على الله"؛[ سنن ابن ماجه، ج 2، ص 825، باب 15، تلقیح النخل، ح 2470، دار الفکر، بیروت.]

...با پیامبر خدا (ص) در نخلستانی قدم برمی داشتیم و ایشان گروهی را مشاهده کردند که عمل گرده افشانی بر درختان خرما را انجام می دادند، سپس از اطرافیان پرسیدند که آنان چه می کنند؟ پاسخ داده شد که گرده های درختان نر را بر درختان ماده می پراکنند! پیامبر فرمود: گمان نمی کنم که این کار فایده ای داشته باشد. سخن پیامبر (ص) به گوش کشاورزان رسیده و آنان از کار خود دست برداشتند. پیامبر (ص) با مشاهده این وضعیت فرمودند: سخن من از روی حدس و گمان بوده و من انسانی مانند شما هستم. شما کار خود را انجام دهید؛ چون گمان من ممکن است درست یا نادرست باشد! اما هرگاه از جانب پروردگار سخنی به شما گفتم، مطمئنا بر خدا دروغ نخواهم بست!