راز و ناز و نياز
راز و ناز و نياز
ارتباط با خدا اشكال مختلف دارد . دعا را ، راز و نياز با پروردگار توصيف كرده اند . تكليف نياز معلوم است و آن اين كه انسان عجز و نيازش را به درگاه خدا مي برد تا گشايشی در كار آيد. اما معني راز چيست؟ معني اولش اين است كه انسان درد دل ها و رازهايي را با خدا در ميان مي نهد كه ديگران از آن بي خبرند . اين رازها مي تواند درد دل باشند و بيان همان نيازها ولي در عين حال مي توانند بيان گر نوعي ارتباط خصوصي بين خدا و انسان باشند كه ديگران در حريم اين ارتباط ، نا محرم به حساب آيند. اما اهل تصوف و عرفان در عين حال تصوري راز آلود از خدا دارند كه بعضاً از آن به حيرت تعبير مي شود. حيراني هم در صفات جلاله و عظمت كردگار است كه از آن به "راز" تعبير مي كنيم و هم در صفات جماليه و زيبايي و محبت كه از آن ها به "ناز" تعبير مي شود . لذا ارتباط با خدا مي تواند آميخته به نياز باشد، راز آلوده باشد و یا مبتني بر ناز باشد. انسان بايد همه گونه ارتباط با خدا برقرار كند . در مقابل جلال او احساس عجز كند در مقابل جمال آن نازنين حيران گردد و با او به راز و نياز بنشيند. دعا به عنوان عالي ترين شكل ارتباط با خدا همه ي اين جوانب را در بر مي گيرد:
خرّم آن كين عجز و حيرت، قوتِ اوست در دو عالــم، خفته اندر ظِلِّ دوست
هم در آخــر، هم در آخور، عجــز ديـد مــرده شــد، دين عجــايز برگــزيد
چون زليــخا، يوسفش بــر وي بتــافت از عجــوزي در جـــواني راه يــافت
مولوي مي گويد غذاي عاشقان عجز و حيرت است و اين عجز هم راجع به نيازهاي دنيوي(آخُر) است و هم حاجت مندي ها ي معنوي (آخِر) را در بر مي گيرد و عاشق مثل پيرزنان(عجايز) به سبب عجز و حيرت ايمان مي آورد و نه به واسطه ی دليل و استدلال ؛ چنان كه زليخای پير و كور به واسطه ي اين عجز و حيرتش ، جواني از سر گرفت. معشوق هم ناز است و راز و عاشق همه نياز و گداز.
5/1/88