معنی شُکر در مثنوی

محمدامین مروتی

مولانا در دفتر ششم می گوید شکر منعم، شکر خداست و شکر خدا صرفا امر لفظی در ارتباط با خدا نیست بلکه شکر نعمت، شکر واسطه نعمت و منعم هم هست اگر کسی توفیق خدمت به خلق داشت شکر او هم عین شکر خداست:

گفت چون توفيق يابد بنده اي

که کند مهمانيِ فرخنده اي

مال خود ايثار راه او کند

جاه خود ايثار جاه او کند

شکر او، شکر خدا باشد يقين

چون به احسان کرد توفيقش قرين

ترک شکرش ترک شکر حق بود

حق او لا شک به حق ملحق بود

شکر مي کن مر خدا را در نعم

نيز مي کن شکر و ذکر خواجه هم

رحمت مادر اگر چه از خداست

خدمت او هم فريضه ست و سزاست

در قيامت بنده را گويد خدا،

هين چه کردي آنچ دادم من ترا؟

گويد اي رب شکر تو کردم به جان

چون ز تو بود اصل آن روزي و نان

گويدش حق: نه نکردي شکر من

چون نکردي شکر آن، اکرام فن

بر کريمي کرده اي ظلم و ستم

نه ز دست او رسيدت نعمتم؟