در باب نژاد آریایی
در باب نژاد آریایی
این که منشاء واژة آریایی چیست و چه تحولاتی در طول تاریخ پذیرفته است، موضوع بحثی بین سه تن از کارشناسان مرتبط با این مطلب (مازیار اشرفیان، شاهرخ وفاداری و رضا ضیاء ابراهیمی) بود. مخلص آن مباحثه چنین بود:
آریایی به عنوان یک نژاد هرگز وجود نداشته است، بلکه عنوان یک قوم و جماعتی بوده است که حدود 5000 سال پیش از روسیه و اکراین و اروپای شرقی مهاجرت کرده اند و در فاصلة هند تا اروپا مستقر شده اند. واژة "هندواروپایی" بر اشتراکات زبانی این مجموعه دلالت دارد. اما در قرن 19 توسط ناسیونالیست های آلمانی، صبغة نژادی پیدا کرد تا برتمایز بیولوژیک خود از سایر اقوام تاکید نمایند.
این تاکید مبتلابه ناسیونالیست های ایرانی هم شد تا بر تمایزشان با نژاد سامی و پیوندشان با اروپاییان وجهه ای تاریخی دهند. در بین ایرانیان معاصر، نخستین بار میرزا آقاخان کرمانی از واژة "آرین" استفاده کرد و سپس دکتر رضا زادة شفق این کلمه را به "آریایی" ترجمه کرد.
اقوام مهاجر با اقوام بومی فلات ایران در آمیختند و زبانشان را در فلات گسترش دادند که زبان های ایرانی باستان از دل آن بیرون آمد. تحقیقات ژنتیکی 10.000 ساله نشان می دهد که آذری ها هم از ساکنان بومی این فلات بودند و مغول یا ترک نژاد نبوده اند.
واژة "آریا" با تلفظ های مختلف در وداها و اوستا به کرات تکرار شده است. اما معرف قوم و جماعتِ مهاجر بوده است. حتی در زمان ساسانیان این کلمه مدلولی جغرافیایی داشته است. اردشیر بابکان در سکه های مضروب، خود را شاه "اران و انران" می نامد و اران در آن موقع شامل گرجستان و ترکمنستان هم می شده که زبان و فرهنگ خود را داشته اند. این اران در اواخر دورة ساسانی، می شود ایران و پسوند شهر پیدا می کند و به صورت "ایرانشهر" در می آید که ایضا مدلول جغرافیایی دارد و نه حتی مدلول قومی و زبانی چه برسد به مدلول نژادی که امروز عده ای سعی می کنند برایش بتراشند. در حالی که از منظر علم ژنتیک چیزی به عنوان نژاد وجود ندارد و تمام انسان ها از ریشه ای واحد و آفریقایی در 140.000 سال پیش می آیند و همه انسان ها 99.9 قرابت ژنتیکی دارند.
محمدامین مروتی