من فکر می کنم

بوی حقیقت

محمدامین مروتی

مولانا به شناخت فطری و قلبی باور عمیقی دارد. او می گوید بوی حرص و آز به صرافت طبع، به مشام انسان صافی که مشامش به بیماری زکام نفسانی مبتلا نشده باشد، می رسد:

بوی حرص و بوی کینه، ببببوی آز

در سخن گفتن بیاید چون پیاز

همچنین در دفتر ششم می گوید دل به سخن دروغ آرام نمی گیرد و به سخن راست آرام می گیرد. چنان که اگر خاشاکی در دهانملن باشد، می فهمیم و با زبان خارجش می کنیم یا اگر خس و خاکی به چشم مان رفته باشد، بلافاصله چشم واکنش نشان می دهد و آن قدر اشک می کند و آن قدر پلک می زنیم تا بیرون بیاید:

چون طمانینه است صدق و با فروغ

دل نیارامد به گفتارِ دروغ

کذب چون خس باشد و دل چون دهان

خس نگردد در دهان هرگز نهان

تا درو باشد زبانی می‌زند

تا به دانش از دهان بیرون کند

خاصّه که در چشم افتد خس زِ باد

چشم افتد در نَم و بند و گشاد[1]