ذهن  دوجایگاهی چیست؟

محمدامین مروتی

 جولیان جینز  ( ۱۹۲۰ - ۱۹۹۷) روان‌شناس آمریکایی مولف کتاب معروف "خاستگاه آگاهی در فروپاشی ذهن دو جایگاهی"(۱۹۷۶) بود. او در این کتاب گفت انسان‌های عصر باستان آگاهی نداشته‌اند.آنها توهمات شنیداری را به عنوان صدای سرور، پادشاه یا خدایان تعبیر می‌کرده‌اند. جینز به طرح این مسئله پرداخت که تغییر از این روش تفکر (که آن را ذهن دوجایگاهی نامید) به آگاهی در دوره‌ای از قرون در حدود سه هزار سال پیش رخ داد که بر توسعه زبان استعاری و پیدایش خط تکیه دارد.

به نظرِ جولیان جینز در انسان باستان(پیش از ۳۰۰۰ سال پیش) ارتباط بین دو نیمکره ی مغز که در انسان کنونی توسط جسم پینه‌ای انجام می شود،کمتر از حال حاضر بوده و ذهن آنها در دو جایگاه جداگانه بدون هماهنگی کامل عمل می کرده است و این باعث شنیدن صداهای غیرطبیعی در اطراف خودش می شد. در ذهن دوجايگاهی هنوز نيم کره چپ و راست ادغام نشده اند . نيم کره راست می تواند توهم و گفتار توسط فردی دیگر را در ذهن ما بيافريند . انسان باستان، در نیمکره ی راست وجود یک خطر را احساس می کند. فرمان گریز از نیمکره ی چپ صادر می شود. انسان باستان گمان می کند شخص دیگری این فرمان را صادر کرده. اسکيزوفرنی  بازگشت ناقص به ذهن دوجايگاهی ست. زماني که سرعت حرکت اطلاعات از نيمکره راست به نيمکره چپ چند صد برابر کندتر می شود.

گسترش حکومت ها و تبادل کالا و تعامل اقتصادی باعث افول و فروپاشی تدريجی ذهن دوجايگاهی شد.