شرط لازم نبوت

محمدامین مروتی

اولین شرط پیامبر شدن، شفقت ورزیدن بر خلق است. پیامبر اسلام به تعبیر قرآن دارای خلق عظیم و رحمت للعالمین بود. بر هدایت خلق حریص بود و از مشاهدة گمراهی مردم حرص و جوش می خورد:

لَقَد جاءَكُم رَسولٌ مِن أَنفُسِكُم عَزيزٌ عَلَيهِ ما عَنِتُّم حَريصٌ عَلَيكُم بِالمُؤمِنينَ رَئوفٌ رَحيمٌ: هر آينه پيامبرى از خود شما بر شما مبعوث شد، هر آنچه شما را رنج مى‌دهد بر او گران مى‌آيد. سخت به شما دلبسته است و با مؤمنان رئوف و مهربان است.( سوره توبة آیه ۱۲۸)

عیسی در عین بر دار بودن برای رستگاری مردمش دعا می کرد و از خدا برایشان طلب بخشایش می کرد. در مورد موسی هم جامی در هفت اورنگ حکایت مشابهی نقل می کند:

روزی از روزها کلیم خدا

که زدی گام در حریم وفا،

در شبانی به ره نهاد قدم

برّه ای کرد ناگه از رمه؛ رَم

بره هر سو دوان و او در پی

کرد بسیار کوه و هامون طی

آخرش سُست شد ز سختیِ رگ

دست و پا سوده باز ماند ز تگ

موسی او را گرفت و پیش نشاند

اشک رحمت به روی خویش فشاند

خویِ او از غضب نگشت درشت

نرم نرمش کشید دست به پشت

کین رمیدن پی چه بود آخر؟

زین دویدن تو را چه سود آخر؟

کوشش من که در قفای تو بود

نیز برای خود از برای تو بود

گر تو را با تو واگذاشتمی

لطف خویش از تو بازداشتمی

بهر گرگ و پلنگ خون آشام

طعمه چاشت می شدی یا شام

آنگهش جا به گردن خود کرد

عزم رفتن به سوی مقصد کرد

چون ندیدش ز رنج، قوّتِ تن

بار او را گرفت بر گردن

جامی نتیجه می گیرد خداوند چون شفقت و مودت او را به حیوانات دید، او را به طریق اولی برای پیامبریِ مردم لایق و شایسته دید:

حق تعالی چو در شبانی او

دید آیین مهربانی او

گفت با قدسیان کروبی

آن که خُلقش بود بدین خوبی

شاید ار قدرِ او بلند شود

در جهان شاه ارجمند شود

بر سر خلق، سروریش دهند

ره به کوی پیمبریش دهند

همه در سایه اش بیاسایند

سایه وش سر به پای او سایند