مارسل پروست در جستجوی زمان از دست‌رفته

محمدامین مروتی  

پروست ( ۱۸۷۱-۱۹۲۲ میلادی)در سال ۱۹۰۸ نگارش اثر عظیمش "در جستجوی زمان از دست‌رفته" را آغاز کرد. انتشارات برنار گراسه می‌پذیرد که «در جستجوی زمان از دست رفته» را در سه جلد به خرج نویسنده چاپ کند. در سال ۱۹۱۶ از انتشارات برنار گراسه جدا شد و حق چاپ جلد دوم اثر خود را به گالیمار واگذار کرد. اکثر مجلدات کتاب پس از مرگش چاپ شد.

این رمان در یک میلیون و دویست هزار کلمه،در7 جلد و طی14 سال نوشته شد و حجم آن دو برابر "جنگ و صلح" تولستوی است.

در حقیقت کتاب، شرح جستجوی خود پروست برای یافتن معنای زندگی است. راوی که به نوعی خود پروست است، در زندگی اش به دنبال سه چیز می رود: ابتدا موفقیت، سپس عشق و سرانجام؛ هنر.

از سال ۱۸۹۴ رفت ‌وآمد هر چه بیشتر پروست به محافل اشراف پاریس آغاز شد. اما موفقیت و ثروت و موقعیت و شهرت نیز به خالی درون راوی پایان نمی دهد.

در جلد دوم ماجرای عاشقانه راوی با آلبرتین شروع می شود. اما در پایان متوجه می شود، عشق تمهیدی برای فرار از تنهایی است که نهایتا امکان پذیر نیست و انسان ها نمی توانند با هم یکی شوند.

اما هنر می تواند با عادت زدایی و تازه بینی، هدف نهایی زندگی باشد. خوب حس کردن لحظه های ساده و احیای حساسیت ها و سپاسگزاری نسبت به ساده ترین لحظه های زندگی، مهمتزین اموزش هنر برای بشر است. بو کردن گل ها، لذت بردن از کیک خوردن، تماشای رقص نور بر آب و.... خلاصه خوب دیدن و خوب شنیدن و خوب چشیدن، همان چیزی است که به "دم پروستی" معروف شده و خیام هم از آن به دم غنیمت شمردن تعبیر کرده است. رویکرد پروست به هنر، تداوم رویکرد نیچه و شوپنهاور و هایدگر است.

کتاب "در جستجوی زمان از دست‌رفته" به ترجمه مهدی سحابی توسط نشر مرکز در سال ۱۳۷۷ به چاپ رسیده است.