جنگ و صلح در قرآن
جنگ و صلح در قرآن
محمدامین مروتی
خداوند در سوره انفال ضمن تاکید بر کارزار با عهد شکنان مشرک و یهودی و ضمن دستور بر تجمع قوا و آمادگی برای جنگ، می فرماید به محض آمادگیشان برای صلح، دست آشتی به آنان بده و حتی اگر در این صلح طلبی صادق نباشند تو بر خدا توکل کن و با آنان صلح کن:
سوره أنفال آيه 56: الَّذِينَ عَاهَدتَّ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِي كُلِّ مَرَّةٍ وَهُمْ لاَ يَتَّقُونَ: كسانى كه تو از آنان پيمان گرفتى، سپس پياپى پيمان خويش را مىشكنند و هيچ پروا نمىكنند.
توضيحات :
« الَّذِينَ عَاهَدْتَ مِنْهُمْ . . . » : مراد يهوديان بنيقُرَيْظه است كه پيغمبر از آنان پيمان گرفت كه با او نجنگند و مشركان را ياري ندهند ، ولي ايشان بارها و بارها پيمانشكني كردند و كفّار مكّه را برشوراندند و در جنگ بدر با سلاح ياري دادند . « عَاهَدْتَ مِنْهُمْ » : با برخي از آنان پيمان بستي . از آنان پيمان گرفتي .
عهد شکنان را تار و مار کن:
سوره أنفال آيه 57: فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِم مَّنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ : پس اگر در جنگ بر آنان دست يافتى با [عقوبت] آنان، كسانى را كه در پى ايشانند تارومار كن، باشد كه عبرت گيرند.
توضيحات :
« تَثْقَفَنَّهُمْ » : آنان را دريافتي . بر آنان پيروز شدي . « شَرِّدْ » : پراكنده و پريشان كن . « لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ » : تا اين كه افراد پشت سر آنان يعني اعوان و يارانشان عبرت گيرند و جرأت حمله را نداشته باشند .
و با خائنان مقابله به مثل نما:
سوره أنفال آيه 58: وَإِمَّا تَخَافَنَّ مِن قَوْمٍ خِيَانَةً فَانبِذْ إِلَيْهِمْ عَلَى سَوَاء إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبُّ الخَائِنِينَ : اگر مىدانى كه گروهى در پيمان خيانت مىورزند، به آنان اعلام كن كه همانند خودشان عمل خواهى كرد. زيرا خدا خائنان را دوست ندارد.
توضيحات :
« فَانبِذْ إِلَيْهِمْ » : عهدشان را به سويشان بينداز . « عَلَيا سَوَآءٍ » : به طور يكسان و همچون ايشان . آشكارا و بيپيرايه .
دست خدا بر روی همه دست هاست:
سوره أنفال آيه 59: وَلاَ يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ سَبَقُواْ إِنَّهُمْ لاَ يُعْجِزُونَ : و كافران گمان نكنند كه جلو افتادهاند آنان هيچ وقت نمىتوانند [خدا را] درمانده كنند.
توضيحات :
« سَبَقُوا » : پيشي گرفتهاند . مراد اين است كه از عقاب و عذاب خدا پيشي نگرفتهاند و نجات پيدا نكردهاند و خداوند آگاه از آنان و غالب بر ايشان است .
پس علیه آنان تمام قوایتان را بسیج کنید:
سوره أنفال آيه 60: وَأَعِدُّواْ لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ وَمِن رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدْوَّ اللّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَآخَرِينَ مِن دُونِهِمْ لاَ تَعْلَمُونَهُمُ اللّهُ يَعْلَمُهُمْ وَمَا تُنفِقُواْ مِن شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ : و در برابر آنها تا مىتوانيد نيرو و اسبان سوارى آماده كنيد تا دشمنان خدا و دشمنان خود -و جز آنها كه شما نمىشناسيد و خدا مىشناسد- را بترسانيد. و آنچه را كه در راه خدا هزينه مىكنيد بهتمامى به شما بازگردانده شود و به شما ستم نشود.
توضيحات :
« اَعِدُّوا » : تهيّه كنيد . آماده سازيد . « رِباط » : ريسماني كه چهارپا را با آن ميبندند . در اينجا مراد پرورش و نگهداري مَرْكبهاي جهاد است . « ءَاخَرِينَ » : ديگران . « مِن دُونِهِمْ » : سواي ايشان . غير از آنان . « يُوَفَّ إِلَيْكُمْ » : پاداش آن به تمام و كمال به شما داده ميشود . « أَنتُمْ لا تُظْلَمُونَ » : از سوي خدا به شما ظلم نميشود .
با تمام اوصاف اگر طالب صلح شدند، شما هم به صلح بگرایید:
سوره أنفال آيه 61: وَإِن جَنَحُواْ لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ : و اگر به صلح گرايند، تو نيز به صلح گراى. و بر خدا توكل كن كه اوست شنوا و دانا.
توضيحات :
« إِن جَنَحُوا . . . » : اگرتمايل به صلح نشاندادند . « سَلْم » : صلح .
سوره أنفال آيه 62: وَإِن يُرِيدُواْ أَن يَخْدَعُوكَ فَإِنَّ حَسْبَكَ اللّهُ هُوَ الَّذِيَ أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤْمِنِينَ : و اگر خواستند كه تو را بفريبند،( و منظورشان از گرايش به صلح ، مكر و كيد باشد ، باكي نداشته باش ، چرا كه ) خدا براى تو كافى است. اوست كه تو را به يارى خويش و يارى مؤمنان تأييد كرده است.
توضيحات :
« حَسْبَكَ » : كافي و ضامن و مراقب تو است .