السابقون السابقون کیانند؟
السابقون السابقون کیانند؟
محمدامین مروتی
در سوره واقعه آمده است که افراد در قیامت به سه گروه تقسیم می شوند. اهل سعادت و اهل شقاوت و اهل قربت و سبقت:
اصحاب مشمئه یا اصحاب شمال دوزخیانند که محشورند با زقوم و آتش و حمیم و....اصحاب میمنه بهشتیانند که متنعمند با نعمت های بهشتی از خوراکی و میوه و لباس ابریشمی و حوری و غلمان و شیر و عسل و شراب. اکثر قریب به اتفاق مومنان از این دسته اند.
البته این نعمتها غالبا با تنوین نکره آمده اند تا هم تمایزشان با نعمت های زمینی و مادی مشخص شود و هم بر عظمت و کیفیت غیر قابل تصورشان تاکید گردد و هم تقریب ذهنی برای عرب بسیط الذهنِ زمان نزول ایجاد شود. هدف اصلی تنذیر و تبشیر، ابلاغ این پیام مهم است که اعمال ما پیامدهایی طبیعی دارند و روز حساب و کتاب و جزایی در کار است.
اما حکایت دسته سوم دیگر است. اینان ضمن داشتن نعمت های اصحاب میمنه، دو ویژگی خاص دارند. یکی مقام قرب ایشان است و یکی صفت سبقت آن ها.
سابقون و مقربون،کسانی هستند که دعوتِ خدا رادر زمان اندکی و زیردستی مومنان لبیک گفته اند نه در زمان چیرگی و تسلط. مثل مقایسه کسانی که در زمان شاه، زندان می رفتند و شکنجه می شدند با مبارزان پس از سقوط شاه. فقط عده کمی از مبارزان پس از سقوط، مقام سابقون را دارند. پیداست که فضل تقدم ایشان نه برای برخورداری از نعمت و مقام و قدرت بلکه به خاطر عشق و احساس وظیفه است. مقام قرب الهی نیز همان مقامی است که در دینداری عاشقانه و عارفانه در مقابل دینداری عوامانه و تاجرانه، مطرح است. عارفان مقام قرب را به هیچ نعمتی، طاق نمی زنند. خدا را برای خودش می خواهند نه بهشتش.
سوره واقعة آيه 7: وَكُنتُمْ أَزْوَاجاً ثَلَاثَةً : و شما سه دسته شويد.
توضيحات :
« أَزْوَاجاً » : اصناف و انواع . مراد گروهها و دستهها است .
سوره واقعة آيه 8 : فَأَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ : يكى اهل سعادت. اهل سعادت چه حال دارند؟
توضيحات :
« الْمَيْمَنَةِ » : طرف راست . يُمن و بركت .
سوره واقعة آيه 9: وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ : ديگر، اهل شقاوت. اهل شقاوت چه حال دارند؟
توضيحات :
« الْمَشْئَمَةِ » : دست چپيها . افراد بدبخت و تيرهروز و شوم. میمنه (سعادت). مشئمه (شومی).
سوره واقعة آيه 10: وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ : و [سومین] سابقان که پیشتازانند.
توضيحات :
ناگفته پيدا است كه اين گروه برخوردار از مقام والاتري از سمت راستيها ميباشند . اهل سعادت به وظیفه خود عمل کرده اند ولی سابقون فراتر از وظیفه از خود مایه گذاشته اند.
سوره واقعة آيه 11: أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ : اينان مقرّبانند،
سوره واقعة آيه 12: فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ : در بهشتهاى پرنعمت.
توضيحات :
چنان که در سوره رحمان هم دیدیم، بهشت یکی نیست و بهشت ها داریم.
فقط عده کمی از مبارزان پس از سقوط، مقام سابقون را دارند. بیشتر دسته سوم از کسانی هستند که در دشوارترین شرایط که هنوز دین مورد اقبال قرار نگرفته بود، ایمان آورده اند:
سوره واقعة آيه 13: ثُلَّةٌ مِّنَ الْأَوَّلِينَ : گروه زیادى از پيشينيان،
توضيحات :
« ثُلَّةٌ » : جماعت زياد . دسته فراوان .
سوره واقعة آيه 14: وَقَلِيلٌ مِّنَ الْآخِرِينَ : و اندكى از متأخران.