روش های دعوت قرآن به توحید
روش های دعوت قرآن به توحید
محمدامین مروتی
1-عبرت های تاریخی:
در برابر این تکذیب ها، قرآن به عنوان یک روش ثابت و همیشگیِ خود، به سیر در زمین، در تاریخ و جغرافیا و اندیشیدن و تعقل در نعمت ها و آفریده های خدا دعوت می کند:
سوره نمل آيه 69: قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ: بگو : در زمين بگرديد و بنگريد كه سرانجام كار گناهكاران به كجا كشيده و عاقبت ايشان چه شده است .
2-شکر نعمت:
اشاره به نعمت های الهی به عنوان بینه و آیه، یکی دیگر از روش های قرآنی برای توجه دادن به الله، است:
سوره نمل آيه 86: أَلَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِيَسْكُنُوا فِيهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِراً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ : آيا نديدهاند كه ما شب را قرار دادهايم تا در آن بياسايند و روز را روشنىبخش [گردانيديم] قطعا در اين [امر] براى مردمى كه ايمان مىآورند مايههاى عبرت است.
3-تنذیر و هشدار به سوءعاقبت:
روش دیگر قرآن، تنذیر نسبت به روز قیامت است:
سوره نمل آيه 87: وَيَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَمَن فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَن شَاء اللَّهُ وَكُلٌّ أَتَوْهُ دَاخِرِينَ :روزي كه در صور دميده شود ، و تمام كساني كه در آسمانها و زمينند وحشتزده و هراسناك شوند ، مگر كساني كه خدا بخواهد . و همگان فروتنانه در پيشگاه او حاضر و آماده ميگردند .
4-تعقل در نحوه ی خلقت:
روش چهارم، توجه دادن به نحوه ی خلقت آسمان و زمین و پدیده های طبیعی است:
سوره نمل آيه 88: وَتَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وَهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ إِنَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَفْعَلُونَ : و كوهها را مىبينى [و] مىپندارى كه آنها بىحركتند و حال آنكه آنها ابرآسا در حركتند [اين] صنع خدايى است كه هر چيزى را در كمال استوارى پديد آورده است در حقيقت او به آنچه انجام مىدهيد آگاه است.
5-تبشیر به حُسن عاقبت برای صالحان:
روش پنجم قرآن، تبشیر است که در قیامت ملاک رستگاری عمل نیک و صالح است:
سوره نمل آيه 89: مَن جَاء بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِّنْهَا وَهُم مِّن فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ : هر كس نيكى به ميان آورد پاداشى بهتر از آن خواهد داشت و آنان از هراس آن روز ايمنند.
یک روش دیگر قرآنی که در سایر قسمت های قرآن آمده است یکی استفاده از تمثیل و داستان های عامه فهم است.
و البته وظیفه پیامبر تنها دعوت به توحید و ابلاغ رسالت و تبشیر و تنذیر است:
سوره نمل آيه 91: إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هَذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِي حَرَّمَهَا وَلَهُ كُلُّ شَيْءٍ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ : من مامورم كه تنها پروردگار اين شهر را كه آن را مقدس شمرده و هر چيزى از آن اوست پرستش كنم و مامورم كه از مسلمانان باشم.
سوره نمل آيه 92: وَأَنْ أَتْلُوَ الْقُرْآنَ فَمَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَن ضَلَّ فَقُلْ إِنَّمَا أَنَا مِنَ الْمُنذِرِينَ : و اينكه قرآن را بخوانم پس هر كه راه يابد تنها به سود خود راه يافته است و هر كه گمراه شود بگو من فقط از هشداردهندگانم.
تا توجه و تعقل مردمان را به الله متوجه نماید:
سوره نمل آيه 93: وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ سَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَتَعْرِفُونَهَا وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ : و بگو : حمد و سپاس خداي را سزا است . او آيات خود را به شما نشان خواهد داد و شما آنها را خواهيد شناخت ، و پروردگار تو از آنچه انجام ميدهيد غافل و بيخبر نيست .